[[{"content_id":294666,"content_number":0,"portal_id":4,"lang_id":"fa","content_title":"مشاور در اسلام: جایگاه، صفات و اهمیت","content_rtitr":"","content_short_title":"","content_summary":"","content_summary_fill":0,"content_body":"ارزش و اهمیت والای مشورت در اسلام، ضرورت دقت در گزینش مشاور و ویژگی‌های شورای مشورتی را آشکار می‌سازد. مشاور، رکن اصلی در دستیابی به حقایق، پیشگیری از خطا و تثبیت مسیر حرکت انسان به سوی نیازهای فردی، اجتماعی و معنوی است.\r\n\r\n \r\n\r\n \r\n\r\nاز دیدگاه اسلام، مشاور انسانی است عاقل، بصیر، آگاه، متعهد به دیدگاه اسلامی، باتقوا و خیراندیش که از کمالات نفسانی برخوردار و از فساد اخلاقی و انحرافات فکری و عملی مبرا باشد. بر این اساس، مشورت در اسلام دارای حدود، مقررات، اصول و معیارهای خاصی است. \r\n\r\n \r\n\r\nامام صادق (علیه السلام) تأکید می‌فرمایند:\r\n\r\n\r\n«المشورة لا تکون الا بحدودها فمن عرفها بحدودها و الا کانت مضرتها علی المستشیر اکثر من منفعتها»\r\nمشورت باید با حدود و شرایط خاص خود انجام شود. هر که این حدود را بشناسد، مشورتش به خیر می‌انجامد و آن‌که نداند، زیانش برای مشورت‌کننده بیش از سودش خواهد بود. (۱)\r\n\r\n\r\nبر پایه این اصل کلی، مشاور باید دارای مجموعه‌ای از صفات پسندیده و عاری از صفات ناپسند باشد.\r\n\r\n \r\n\r\nصفات ضروری مشاور از دیدگاه اسلام\r\n\r\n۱. عاقل و صاحب‌نظر بودن\r\nبدیهی است مشورت با فردی که از دانش و تجربه کافی بی‌بهره است، نه تنها سودمند نیست، بلکه چه‌بسا راهنمایی‌های ناآگاهانه او به گمراهی و ضرر بینجامد. امام باقر (علیه السلام) از پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) نقل می‌کنند که در پاسخ به معنای حزم و احتیاط فرمودند:\r\n\r\n\r\n«مشاورة ذی الرأی و اتباعهم»\r\nحزم و احتیاط، در مشورت با صاحب‌نظران و پیروی از رأی ایشان است. (۲)\r\n\r\n\r\nچنین مشورتی منافع بسیار دارد و دست‌کم از پشیمانی جلوگیری می‌کند. در مقابل، آن‌که از مشورت با صاحب‌فکران روی گرداند، خود را در معرض پشیمانی و مخاطرات قرار می‌دهد. امام باقر (علیه السلام) می‌فرمایند:\r\n\r\n\r\n«من لا یستشیر یندم»\r\nهر که با صاحب‌نظران مشورت نکند، پشیمان می‌شود. (۳)\r\nو در روایتی دیگر:\r\n«خاطر بنفسه من استغنی برایه»\r\nآن‌که با تکیه بر رأی خود از مشورت بی‌نیاز شود، خویشتن را به خطر افکنده است. (۴)\r\n\r\n\r\nهمچنین امام صادق (علیه السلام) از عاقل به عنوان «همنشین راهنما» (قرین مرشد) یاد می‌کنند که فقدانش، انسان را در برابر دشمنان آسیب‌پذیر می‌سازد. مشورت با چنین فردی، زمینه رشد فکری، برکت در کار و توفیق الهی را فراهم می‌آورد. پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) می‌فرمایند:\r\n\r\n\r\n«مشاورة العاقل الناصح رشد و یمن و توفیق من الله»\r\nمشورت با عاقل ناصح، مایه رشد، برکت و توفیق از جانب خداوند است. (۶)\r\n\r\n\r\nو امام علی (علیه السلام) در غررالحکم می‌فرمایند:\r\n\r\n\r\n«خیر ما شاورت ذو النهی و العلم و اولو التجارب و الحزم»\r\nبهترین کسانی که با آنان مشورت می‌کنی، صاحبان عقل، دانش، تجربه و دوراندیشی هستند. (۸)\r\n\r\n\r\n۲. دارای خشیت و خوف الهی بودن\r\nدومین ویژگی مشاور، برخورداری از ترس آگاهانه و خشیت پروردگار در دل و جان است. چنین فردی امین و قابل اعتماد بوده و هرگز اندیشه خیانت به برادر دینی خود را در سر نمی‌پروراند. مشورت با او آرامش خاطر و امنیت روانی برای مشورت‌کننده به همراه دارد. امام صادق (علیه السلام) می‌فرمایند:\r\n\r\n\r\n«و استشر فی امورک الذین یخشون ربهم»\r\nدر کارهایت با کسانی که از پروردگارشان خشیت دارند، مشورت کن. (۱۰)\r\nو در تعریفی روشن می‌فرمایند:\r\n«الأمین الذی یخشی الله»\r\nامین، کسی است که از خدا می‌ترسد. (۱۲)\r\n\r\n\r\n۳. آزادمنش و متدین بودن\r\nمشاور باید انسانی آزاده و متدین باشد، نه اسیر تعصبات یا منافع شخصی. چنین فردی تمام تلاش خود را برای ارائه نصیحتی خالصانه به کار می‌گیرد. امام صادق (علیه السلام) این شرط را چنین تبیین می‌کنند:\r\n\r\n\r\n«و الثانیة أن یکون حراً متدیناً… إذا کان حراً متدیناً اجهد نفسه فی النصیحة لک»\r\nشرط دوم آن است که آزادمنش و متدین باشد… که در این صورت تمام توان خود را در نصیحت تو به کار خواهد بست. (۱۳ و ۱۴)\r\n\r\n\r\n۴. صدیق و رعایت‌کننده اصول برادری بودن\r\nچهارمین ویژگی مشاور آن است که دوستی صدیق و متعهد به لوازم برادری ایمانی باشد. ثمره این صفت، رازداری و حفظ اسرار مشورت‌کننده است. امام صادق (علیه السلام) می‌فرمایند:\r\n\r\n\r\n«و الثالثة أن یکون صدیقاً مواخیاً… إذا کان صدیقاً مواخیاً کتم سرک إذا اطلعتَه علی سرک…»\r\nشرط سوم آن است که صدیق و برادر باشد… که در این صورت، چون او را بر رازت آگاه کنی، آن را پنهان خواهد داشت. (۱۳)\r\n\r\n\r\n۵. دارا بودن مجموعه پنج‌گانه: عقل، علم، تجربه، نصح و تقوا\r\nامام صادق (علیه السلام) در بیانی جامع، پنج صفت را برای مشاور لازم می‌شمارند و می‌فرمایند:\r\n\r\n\r\n«شاور فی امورک مما یقتضی الدین فیه خمس خصال: عقل و علم و تجربة و نصح و تقوی. فإن لم تجد فاستعمل الخمسة و اعظم و توکل فإن ذلک یؤدیک الی الصواب»\r\nدر کارهای دینی خود با کسانی مشورت کن که پنج خصلت دارند: عقل، دانش، تجربه، خیرخواهی و تقوا. اگر چنین کسانی را نیافتی، [برای یافتنشان] آن پنج اصل را به کار بند و این تلاش را بزرگ شمار و توکل کن که این، تو را به راه صواب می‌رساند. (۱۵)\r\n\r\n\r\nنکته قابل تأمل آنکه دایره این توصیه تنها به امور دینی محدود نیست، بلکه در امور دنیوی نیز جاری است. امام صادق (علیه السلام) می‌فرمایند: با این مشورت است که انسان به «برکت زندگی» و «شیرینی طاعت» دست می‌یابد و از آن دانشی تازه کسب می‌کند.\r\n\r\nارزش و مزایای مشاور واجد شرایط\r\n\r\nاسلام برای مشاوری که صفات پیش‌گفته را دارا باشد، جایگاه و مزایایی بس والا قائل است:\r\n\r\n۱. عابدترین مردم: چنین مشاوری به دلیل راهنمایی خالصانه و دلسوزانه‌اش، در شمار عابدترین مردم و دارای سالم‌ترین قلب برای همه مسلمانان است. پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) می‌فرمایند:\r\n\r\n\r\n«أنسک الناس نسکاً أنصحهم حبیباً و أسلمهم قلباً لجمیع المسلمین»\r\nعابدترین مردم، خیرخواه‌ترین دوست و سالم‌ترین آنان از نظر قلب برای همه مسلمانان است. (1)\r\n\r\n\r\n۲. والاترین عمل: نصیحت برای خدا در مقام مشورت، برترین عملی است که انسان می‌تواند با آن خداوند را دیدار کند. امام صادق (علیه السلام) می‌فرمایند:\r\n\r\n\r\n«علیک بالنصح لله فی خلقه فلن تلقاه لعمل أفضل منه»\r\nبر تو باد نصیحت کردن برای خدا در میان خلقش؛ زیرا هرگز عملی را برتر از آن به پیشگاهش نخواهی برد. (2)\r\n\r\n\r\n۳. وجوب اطاعت و حرمت مخالفت: عقل و احتیاط حکم می‌کند که پس از مشورت با صاحب‌نظر، از رأی او پیروی شود. پیامبر (صلی الله علیه وآله) هشدار می‌دهند:\r\n\r\n\r\n«ایاک و الخلاف علیهم فان فیه الهلاک»\r\nاز مخالفت با آنان بپرهیز که در آن هلاکت است. (3)\r\n\r\n\r\nالبته این اطاعت، مشروط به آن است که مشاور، خالصانه و بدون غرض شخصی نظر داده باشد. در غیر این صورت، خداوند سلامت فکر را از او سلب خواهد کرد. امام صادق (علیه السلام) از امیرالمؤمنین (علیه السلام) نقل می‌کنند:\r\n\r\n\r\n«من استشار أخاه المؤمن فلم یمحضه النصیحة سلبه الله لبه»\r\nهر که برادر مؤمنش از او مشورت خواهد و او خالصانه نصیحتش نکند، خداوند عقلش را از او بگیرد. (4)\r\n\r\n\r\nبه همین دلیل، مشورت باید در فضایی آکنده از صدق و صفا انجام گیرد. مشاوری که پنج چیز را در مشورت خود رعایت کند، بهشت بر او تضمین شده است:\r\n\r\n\r\n«النصیحة لله عزوجل و النصیحة لرسوله و النصیحة لکتاب الله و النصیحة لدین الله و النصیحة لجماعة المسلمین»\r\nخیرخواهی برای خدا، رسولش، کتابش، دینش و جماعت مسلمانان. (5)\r\n\r\n\r\nچنین نصیحتی نشانه محبت قلبی و غریزه ایمان مؤمن است. امام علی (علیه السلام) می‌فرمایند:\r\n\r\n\r\n«المؤمن غریزته النصح»\r\nغریزه مؤمن، نصیحت است. (8)\r\nو نیز:\r\n«خیر إخوانک أنصحهم»\r\nبهترین برادرانت، خیرخواه‌ترین آنان است. (9)\r\n\r\n\r\nوظیفه مشاور آن است که نصیحت خود را برای رضای خدا خالص گرداند و هرگز از برادرش پاداشی دنیوی طلبد. امام علی (علیه السلام) به فرزندشان وصیت می‌کنند:\r\n\r\n\r\n«و لا تطلبن مجازاة أخیک و لو حثا التراب یفیک»\r\nاز برادرت پاداش مخواه، حتی اگر مشتی خاک [به نشانه قدردانی] به تو دهد، تو را بس است. (13)\r\n\r\n\r\nمانع اصلی در پذیرش نصیحت\r\n\r\nبزرگ‌ترین مانع روحی در برابر پذیرش مشورت خالصانه، «عُجب و خودبینی» است که در روایات، به‌عنوان «شکننده پشت» انسان از آن یاد شده است. امام صادق (علیه السلام) می‌فرمایند:\r\n\r\n\r\n«ثلاث هن قاصمات الظهر: رجل استکثر عمله و نسی ذنوبه و اعجب برایه»\r\nسه چیز پشت را می‌شکند: کسی که عملش را بزرگ بشمارد، گناهانش را فراموش کند و شیفته رأی خود باشد. (۱۵)\r\n\r\n\r\nچنین کسانی از مسیر صحیح عقلانی دور می‌مانند و سرانجام گرفتار پشیمانی‌ای می‌شوند که سودی ندارد. حال آن‌که مشورت صحیح با خردمندان، انسان را از ندامت و پشیمانی بازمی‌دارد. پیامبر (صلی الله علیه وآله) به امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرمودند:\r\n\r\n\r\n«یا علی… لا ندم لمن استشار»\r\nای علی! هر که مشورت کند، پشیمان نگردد.\r\n\r\n\r\nزیرا اگر نتیجه مشورت مطابق واقع باشد، مطلوب حاصل شده و اگر نباشد، مشورت‌کننده به وظیفه عقلانی و ایمانی خود عمل کرده و دیگر جایی برای پشیمانی نیست.\r\n\r\n \r\n\r\nمنبع\r\n\r\nمجله مکتب اسلام، شماره 3 (سال 76) , حقایقی زنجانی، حسین (صفات و ویژگیهای مشاور در اسلام - شان و منزلت مشاور در اسلام)\r\n\r\nبازنویسی شده با هوش مصنوعی\r\n","content_html":"

ارزش و اهمیت والای مشورت در اسلام، ضرورت دقت در گزینش مشاور و ویژگی‌های شورای مشورتی را آشکار می‌سازد. مشاور، رکن اصلی در دستیابی به حقایق، پیشگیری از خطا و تثبیت مسیر حرکت انسان به سوی نیازهای فردی، اجتماعی و معنوی است.<\/span><\/p>\r\n\r\n

 <\/p>\r\n\r\n

 <\/p>\r\n\r\n

از دیدگاه اسلام، مشاور انسانی است عاقل، بصیر، آگاه، متعهد به دیدگاه اسلامی، باتقوا و خیراندیش که از کمالات نفسانی برخوردار و از فساد اخلاقی و انحرافات فکری و عملی مبرا باشد. بر این اساس، مشورت در اسلام دارای حدود، مقررات، اصول و معیارهای خاصی است. <\/span><\/p>\r\n\r\n

 <\/p>\r\n\r\n

امام صادق (علیه السلام) تأکید می‌فرمایند:<\/span><\/p>\r\n\r\n

\r\n

«المشورة لا تکون الا بحدودها فمن عرفها بحدودها و الا کانت مضرتها علی المستشیر اکثر من منفعتها»
\r\nمشورت باید با حدود و شرایط خاص خود انجام شود. هر که این حدود را بشناسد، مشورتش به خیر می‌انجامد و آن‌که نداند، زیانش برای مشورت‌کننده بیش از سودش خواهد بود. (۱)<\/span><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n\r\n

بر پایه این اصل کلی، مشاور باید دارای مجموعه‌ای از صفات پسندیده و عاری از صفات ناپسند باشد.<\/span><\/p>\r\n\r\n

 <\/p>\r\n\r\n

صفات ضروری مشاور از دیدگاه اسلام<\/span><\/strong><\/p>\r\n\r\n

۱. عاقل و صاحب‌نظر بودن<\/strong>
\r\nبدیهی است مشورت با فردی که از دانش و تجربه کافی بی‌بهره است، نه تنها سودمند نیست، بلکه چه‌بسا راهنمایی‌های ناآگاهانه او به گمراهی و ضرر بینجامد. امام باقر (علیه السلام) از پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) نقل می‌کنند که در پاسخ به معنای حزم و احتیاط فرمودند:<\/span><\/p>\r\n\r\n

\r\n

«مشاورة ذی الرأی و اتباعهم»
\r\nحزم و احتیاط، در مشورت با صاحب‌نظران و پیروی از رأی ایشان است. (۲)<\/span><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n\r\n

چنین مشورتی منافع بسیار دارد و دست‌کم از پشیمانی جلوگیری می‌کند. در مقابل، آن‌که از مشورت با صاحب‌فکران روی گرداند، خود را در معرض پشیمانی و مخاطرات قرار می‌دهد. امام باقر (علیه السلام) می‌فرمایند:<\/span><\/p>\r\n\r\n

\r\n

«من لا یستشیر یندم»
\r\nهر که با صاحب‌نظران مشورت نکند، پشیمان می‌شود. (۳)
\r\nو در روایتی دیگر:
\r\n«خاطر بنفسه من استغنی برایه»
\r\nآن‌که با تکیه بر رأی خود از مشورت بی‌نیاز شود، خویشتن را به خطر افکنده است. (۴)<\/span><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n\r\n

همچنین امام صادق (علیه السلام) از عاقل به عنوان «همنشین راهنما» (قرین مرشد) یاد می‌کنند که فقدانش، انسان را در برابر دشمنان آسیب‌پذیر می‌سازد. مشورت با چنین فردی، زمینه رشد فکری، برکت در کار و توفیق الهی را فراهم می‌آورد. پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) می‌فرمایند:<\/span><\/p>\r\n\r\n

\r\n

«مشاورة العاقل الناصح رشد و یمن و توفیق من الله»
\r\nمشورت با عاقل ناصح، مایه رشد، برکت و توفیق از جانب خداوند است. (۶)<\/span><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n\r\n

و امام علی (علیه السلام) در غررالحکم می‌فرمایند:<\/span><\/p>\r\n\r\n

\r\n

«خیر ما شاورت ذو النهی و العلم و اولو التجارب و الحزم»
\r\nبهترین کسانی که با آنان مشورت می‌کنی، صاحبان عقل، دانش، تجربه و دوراندیشی هستند. (۸)<\/span><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n\r\n

۲. دارای خشیت و خوف الهی بودن<\/strong>
\r\nدومین ویژگی مشاور، برخورداری از ترس آگاهانه و خشیت پروردگار در دل و جان است. چنین فردی امین و قابل اعتماد بوده و هرگز اندیشه خیانت به برادر دینی خود را در سر نمی‌پروراند. مشورت با او آرامش خاطر و امنیت روانی برای مشورت‌کننده به همراه دارد. امام صادق (علیه السلام) می‌فرمایند:<\/span><\/p>\r\n\r\n

\r\n

«و استشر فی امورک الذین یخشون ربهم»
\r\nدر کارهایت با کسانی که از پروردگارشان خشیت دارند، مشورت کن. (۱۰)
\r\nو در تعریفی روشن می‌فرمایند:
\r\n«الأمین الذی یخشی الله»
\r\nامین، کسی است که از خدا می‌ترسد. (۱۲)<\/span><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n\r\n

۳. آزادمنش و متدین بودن<\/strong>
\r\nمشاور باید انسانی آزاده و متدین باشد، نه اسیر تعصبات یا منافع شخصی. چنین فردی تمام تلاش خود را برای ارائه نصیحتی خالصانه به کار می‌گیرد. امام صادق (علیه السلام) این شرط را چنین تبیین می‌کنند:<\/span><\/p>\r\n\r\n

\r\n

«و الثانیة أن یکون حراً متدیناً… إذا کان حراً متدیناً اجهد نفسه فی النصیحة لک»
\r\nشرط دوم آن است که آزادمنش و متدین باشد… که در این صورت تمام توان خود را در نصیحت تو به کار خواهد بست. (۱۳ و ۱۴)<\/span><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n\r\n

۴. صدیق و رعایت‌کننده اصول برادری بودن<\/strong>
\r\nچهارمین ویژگی مشاور آن است که دوستی صدیق و متعهد به لوازم برادری ایمانی باشد. ثمره این صفت، رازداری و حفظ اسرار مشورت‌کننده است. امام صادق (علیه السلام) می‌فرمایند:<\/span><\/p>\r\n\r\n

\r\n

«و الثالثة أن یکون صدیقاً مواخیاً… إذا کان صدیقاً مواخیاً کتم سرک إذا اطلعتَه علی سرک…»
\r\nشرط سوم آن است که صدیق و برادر باشد… که در این صورت، چون او را بر رازت آگاه کنی، آن را پنهان خواهد داشت. (۱۳)<\/span><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n\r\n

۵. دارا بودن مجموعه پنج‌گانه: عقل، علم، تجربه، نصح و تقوا<\/strong>
\r\nامام صادق (علیه السلام) در بیانی جامع، پنج صفت را برای مشاور لازم می‌شمارند و می‌فرمایند:<\/span><\/p>\r\n\r\n

\r\n

«شاور فی امورک مما یقتضی الدین فیه خمس خصال: عقل و علم و تجربة و نصح و تقوی. فإن لم تجد فاستعمل الخمسة و اعظم و توکل فإن ذلک یؤدیک الی الصواب»
\r\nدر کارهای دینی خود با کسانی مشورت کن که پنج خصلت دارند: عقل، دانش، تجربه، خیرخواهی و تقوا. اگر چنین کسانی را نیافتی، [برای یافتنشان] آن پنج اصل را به کار بند و این تلاش را بزرگ شمار و توکل کن که این، تو را به راه صواب می‌رساند. (۱۵)<\/span><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n\r\n

نکته قابل تأمل آنکه دایره این توصیه تنها به امور دینی محدود نیست، بلکه در امور دنیوی نیز جاری است. امام صادق (علیه السلام) می‌فرمایند: با این مشورت است که انسان به «برکت زندگی» و «شیرینی طاعت» دست می‌یابد و از آن دانشی تازه کسب می‌کند.<\/span><\/p>\r\n\r\n

ارزش و مزایای مشاور واجد شرایط<\/span><\/p>\r\n\r\n

اسلام برای مشاوری که صفات پیش‌گفته را دارا باشد، جایگاه و مزایایی بس والا قائل است:<\/span><\/p>\r\n\r\n

۱. عابدترین مردم:<\/strong> چنین مشاوری به دلیل راهنمایی خالصانه و دلسوزانه‌اش، در شمار عابدترین مردم و دارای سالم‌ترین قلب برای همه مسلمانان است. پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) می‌فرمایند:<\/span><\/p>\r\n\r\n

\r\n

«أنسک الناس نسکاً أنصحهم حبیباً و أسلمهم قلباً لجمیع المسلمین»
\r\nعابدترین مردم، خیرخواه‌ترین دوست و سالم‌ترین آنان از نظر قلب برای همه مسلمانان است. (1)<\/span><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n\r\n

۲. والاترین عمل:<\/strong> نصیحت برای خدا در مقام مشورت، برترین عملی است که انسان می‌تواند با آن خداوند را دیدار کند. امام صادق (علیه السلام) می‌فرمایند:<\/span><\/p>\r\n\r\n

\r\n

«علیک بالنصح لله فی خلقه فلن تلقاه لعمل أفضل منه»
\r\nبر تو باد نصیحت کردن برای خدا در میان خلقش؛ زیرا هرگز عملی را برتر از آن به پیشگاهش نخواهی برد. (2)<\/span><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n\r\n

۳. وجوب اطاعت و حرمت مخالفت:<\/strong> عقل و احتیاط حکم می‌کند که پس از مشورت با صاحب‌نظر، از رأی او پیروی شود. پیامبر (صلی الله علیه وآله) هشدار می‌دهند:<\/span><\/p>\r\n\r\n

\r\n

«ایاک و الخلاف علیهم فان فیه الهلاک»
\r\nاز مخالفت با آنان بپرهیز که در آن هلاکت است. (3)<\/span><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n\r\n

البته این اطاعت، مشروط به آن است که مشاور، خالصانه و بدون غرض شخصی نظر داده باشد. در غیر این صورت، خداوند سلامت فکر را از او سلب خواهد کرد. امام صادق (علیه السلام) از امیرالمؤمنین (علیه السلام) نقل می‌کنند:<\/span><\/p>\r\n\r\n

\r\n

«من استشار أخاه المؤمن فلم یمحضه النصیحة سلبه الله لبه»
\r\nهر که برادر مؤمنش از او مشورت خواهد و او خالصانه نصیحتش نکند، خداوند عقلش را از او بگیرد. (4)<\/span><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n\r\n

به همین دلیل، مشورت باید در فضایی آکنده از صدق و صفا انجام گیرد. مشاوری که پنج چیز را در مشورت خود رعایت کند، بهشت بر او تضمین شده است:<\/span><\/p>\r\n\r\n

\r\n

«النصیحة لله عزوجل و النصیحة لرسوله و النصیحة لکتاب الله و النصیحة لدین الله و النصیحة لجماعة المسلمین»
\r\nخیرخواهی برای خدا، رسولش، کتابش، دینش و جماعت مسلمانان. (5)<\/span><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n\r\n

چنین نصیحتی نشانه محبت قلبی و غریزه ایمان مؤمن است. امام علی (علیه السلام) می‌فرمایند:<\/span><\/p>\r\n\r\n

\r\n

«المؤمن غریزته النصح»
\r\nغریزه مؤمن، نصیحت است. (8)
\r\nو نیز:
\r\n«خیر إخوانک أنصحهم»
\r\nبهترین برادرانت، خیرخواه‌ترین آنان است. (9)<\/span><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n\r\n

وظیفه مشاور آن است که نصیحت خود را برای رضای خدا خالص گرداند و هرگز از برادرش پاداشی دنیوی طلبد. امام علی (علیه السلام) به فرزندشان وصیت می‌کنند:<\/span><\/p>\r\n\r\n

\r\n

«و لا تطلبن مجازاة أخیک و لو حثا التراب یفیک»
\r\nاز برادرت پاداش مخواه، حتی اگر مشتی خاک [به نشانه قدردانی] به تو دهد، تو را بس است. (13)<\/span><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n\r\n

مانع اصلی در پذیرش نصیحت<\/span><\/strong><\/p>\r\n\r\n

بزرگ‌ترین مانع روحی در برابر پذیرش مشورت خالصانه، «عُجب و خودبینی» است که در روایات، به‌عنوان «شکننده پشت» انسان از آن یاد شده است. امام صادق (علیه السلام) می‌فرمایند:<\/span><\/p>\r\n\r\n

\r\n

«ثلاث هن قاصمات الظهر: رجل استکثر عمله و نسی ذنوبه و اعجب برایه»
\r\nسه چیز پشت را می‌شکند: کسی که عملش را بزرگ بشمارد، گناهانش را فراموش کند و شیفته رأی خود باشد. (۱۵)<\/span><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n\r\n

چنین کسانی از مسیر صحیح عقلانی دور می‌مانند و سرانجام گرفتار پشیمانی‌ای می‌شوند که سودی ندارد. حال آن‌که مشورت صحیح با خردمندان، انسان را از ندامت و پشیمانی بازمی‌دارد. پیامبر (صلی الله علیه وآله) به امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرمودند:<\/span><\/p>\r\n\r\n

\r\n

«یا علی… لا ندم لمن استشار»
\r\nای علی! هر که مشورت کند، پشیمان نگردد.<\/span><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n\r\n

زیرا اگر نتیجه مشورت مطابق واقع باشد، مطلوب حاصل شده و اگر نباشد، مشورت‌کننده به وظیفه عقلانی و ایمانی خود عمل کرده و دیگر جایی برای پشیمانی نیست.<\/span><\/p>\r\n\r\n

 <\/p>\r\n\r\n

منبع<\/span><\/strong><\/p>\r\n\r\n

مجله مکتب اسلام، شماره 3 (سال 76) , حقایقی زنجانی، حسین (صفات و ویژگیهای مشاور در اسلام<\/a> - شان و منزلت مشاور در اسلام<\/a>)<\/span><\/p>\r\n\r\n

بازنویسی شده با هوش مصنوعی<\/span><\/p>\r\n","content_source":"","content_url":"","content_date_start":"2026-04-29 08:38:49","content_date_event":"2026-04-29 08:38:49","content_date_event_start":null,"content_date_event_end":null,"content_show_title_slider":1,"content_date_last_edit":"2026-04-29 09:10:18","content_date_register":"2026-04-29 08:53:26","content_columns":0,"content_show_img":1,"content_show_details":0,"content_show_related_img":0,"content_show_slider":1,"content_comment":1,"content_score":0,"tag_id":0,"score_average":null,"score_count":null,"score_date_last":null,"uid":5,"eid":5,"attach_title":"مشاور در اسلام: جایگاه، صفات و اهمیت 2","attaches":[{"sizes":{"150":".\/cache\/4\/attach\/202604\/965965_1816726682_113_150.webp","300":".\/cache\/4\/attach\/202604\/965965_1816726682_225_300.webp","400":".\/cache\/4\/attach\/202604\/965965_1816726682_300_400.webp","600":".\/cache\/4\/attach\/202604\/965965_1816726682_450_600.webp","900":".\/cache\/4\/attach\/202604\/965965_1816726682_675_900.webp","1200":".\/cache\/4\/attach\/202604\/965965_1816726682_900_1200.webp"},"ext":"jpg","file_media":1,"token":1816726682,"files":{"original":{"url":".\/file\/4\/attach\/202604\/965965_1816726682.jpg","width":3543,"height":4724,"size":0}}}]}]]