[[{"content_id":179165,"content_number":0,"portal_id":4,"lang_id":"fa","content_title":"عرفه؛ روز دعا و نیایش\r\n","content_rtitr":"","content_short_title":"","content_summary":"","content_summary_fill":0,"content_body":"عبادات و دعا رشته اتصال انسان با مبدأ هستی و قدرت لایزال الهی هستند؛ از این رو لذا نمی‌توان گفت که دعا و عبادات، مخصوص ایّام خاص می‌باشند؛ اما زمانهایی وجود دارد که فرصت ویژه ای برای ارتباط با خداوند از طریق دعا و راز و نیاز است؛ چرا که رحمت خاص خداوند در آنها از مبدأ اعلی به سوی بندگان سرازیر می‌گردد و بنده باید تلاش کند خود را در معرض دریافت آن عنایات و رحمتهای ویژه الهی قرار دهد؛ چنان‌که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: «اِنَّ لِرَبِّکُمْ فِی اَیّامِ دَهْرِکُمْ نَفَحاتٌ اَلا فَتَعَرَّضُوا لَها؛ به راستی برای پروردگار شما در روزهای روزگارتان عطایا و بخششهایی است، هوشیار باشید و خود را در معرض آنها قرار دهید.» و قرآن کریم نیز می‌فرماید: «وَذَکِّرْهُمْ بِاَیّامِ اللّهِ»؛ و روزهای خدا را به آنان یادآوری کن.» \r\n\r\n \r\n\r\nیکی از این روزها، نهم ذیحجّه یعنی روز عرفه است که می‌توان آن را روز دعا و نیایش نام نهاد. مخصوصاً برای کسانی که توفیق تشرّف به حج و حضور در صحرای عرفات را پیدا کرده‌اند. مرحوم شیخ عباس قمی دربارهٔ شب عرفه می‌گوید: «از لیالی متبرّکه و شب مناجات با قاضی الحاجات است و توبه در آن مقبول و دعا در آن شب مستجاب است. و کسی که آن شب را به عبادت بسر آورد، اجر و پاداش هفتاد سال عبادت را دارد.» وی در رابطه با روز عرفه نیز می‌گوید: «روز عرفه از اعیاد عظیمه [و بزرگ] است، هر چند به اسم عید نامیده نشده و روزی است که حق تعالی بندگانش را به عبادت و طاعت فراخوانده و سفره‌های جود و احسان خود را برای آنها گسترده و شیطان در این روز تحقیر و رانده شده و خشمناک است.»\r\n\r\n \r\n\r\nاحادیث درباره عرفه\r\n\r\nپیامبر اکرم (ص): خداوند در هیچ روزی به اندازه روز عرفه، بندگان را از آتش دوزخ نمی‌رهاند.\r\n\r\nامام سجاد(ع) در روز عرفه صدای نیازمندی را شنید که گدایی می‌کرد. به او فرمود: «وای بر تو! آیا در مثل چنین روزی از غیر خدا درخواست می‌کنى، درحالی‌که در این روز برای بچه‌هایی که در شکم مادران هستند، امید سعادت و خوشبختی می‌رود».\r\n\r\nامام جعفر صادق (ع): اگر کسی در ماه مبارک رمضان مورد مغفرت الهی قرار نگیرد، آمرزش برای او نیست، مگر آنکه عرفه را درک کند.\r\n\r\nامام جعفر صادق (ع): هر چه می‌خواهی برای خود دعا بخوان و [در دعا کردن] بکوش که آن روز [روز عرفه] روز دعا و درخواست است.\r\n\r\n \r\n\r\n \r\n\r\nعرفات، سرزمین شناخت و معرفت\r\n\r\nدر فاصله حدود ۲۱ کیلومتری شهر مکه، سرزمین مقدّسی است با پیشینه تاریخی دیرینه که نامش عرفات است. حاجیان پس از پوشیدن لباس احرام، برای انجام حج تمتع، راهی آنجا شده و از ظهر روز نهم ذیحجه تا غروب آفتاب، در این سرزمین وقوف می‌کنند و به دعا و نیایش می‌پردازند تا خدای رحمان، به آنها رحمت آورده، بار دیگر اجازه ورود به حرم را به آنان عطا نماید. تشنگان معرفت و عارفان عاشق، برای حضور در عرفات، شور و شوق فراوان از خود نشان داده، برای همنشینی با حضرت صاحب الأمر ـ ارواحنا لتراب مقدمه الفداء ـ که همه ساله در این موقف حضور دارند، سر از پای نمی‌شناسند. عَرَفاتْ از ریشه عَرَفَ گرفته شده و به گفته راغب: بیانگر شناخت آثار اشیاء همراه با تفکر و تدبّر است. این کلمه، اسمی مفرد است که در لفظ به صورت جمع آمده، اما جمع بسته نمی‌شود. و شاید دلیل آن، تفکیک‌ناپذیری اماکن بوده و با این استعمال، گوئی هر جزئی از این سرزمین را عرفه دانسته‌اند. این روزها حجاج بیت الله الحرام عازم سرزمین عرفات اند. سرزمینی که معطر به نوای اباعبدالله الحسین علیه السلام و دعای روح بخش عرفه ایشان است. اما عرفات کجاست؟ و چرا نام این منطقه نورانی عرفات نامیده شده‌است؟ عرفات، منطقه ای خارج از محدوده حرم و نزدیک مشعرالحرام است که «جبل الرحمة» و «مسجد نَمِرة» در آن واقع است. وقوف در این سرزمین از ظهر روز نهم ذی حجه تا غروب آن برای کسانی که احرام حجّ تمتع بسته‌اند واجب و از ارکان حج است.\r\n\r\n \r\n\r\nاعمال شب عرفه\r\nشب نهم از شب‌های متبرک و شب مناجات با قاضی الحاجات است و توبه در آن شب مقبول و دعا در آن مستجاب است؛ و کسی که آن شب را به عبادت بسر آورد آجر صد و هفتاد سال عبادت را دارد. برای شب عرفه چند عمل وارد شده‌است:\r\n۱- دعای «اللّهُمَّ یا شاهِدَ کُلِّ نَجْوی وَ مَوْضِعَ کُلِّ شَکْوی...»\r\n۲- تسبیحات عشر (تسبیحات حضرت رسول ص)\r\n۳- دعای «اللّهُمَّ مَنْ تَعَبَّاَ وَ تَهَیَّاَ...»\r\n۴- زیارت امام حسین (ع)\r\n\r\n \r\n\r\nاعمال روز عرفه\r\nروز عرفه در تمام روزهای سال به‌خاطر دعا امتیاز دارد. هرچند شب و روز عرفه از اهمیت بالایی برخوردار است، اما ظهر عرفه تا مغرب حائز اهمیت بیشتری است. اعمال این روز عبارتند از:\r\n۱- غسل قبل از زمان زوال تا غروب آفتاب\r\n۲- زیارت امام حسین علیه السلام\r\n۳- دو رکعت نماز و اقرار به گناهان و توبه\r\n۴- روزه (برای کسی که زمان دعا ضعف پیدا نکند)\r\n۵- تسبیحات عشر (تسبیحات حضرت رسول ص)\r\n۶- سوره توحید و آیت الکرسی و صلوات هر کدام ۱۰۰ مرتبه\r\n۷- دعای ام داوود\r\n۸- دعای امام حسین (ع) در روز عرفه\r\n۹- دعای «یا رَبِّ اِنَّ ذُنُوبی...»\r\n\r\n \r\n\r\n \r\n\r\nدعای امام حسین علیه السلام در روز عرفه\r\n\r\nدعای عرفه سالار شهیدان حضرت ابا عبداللّه الحسین (ع) یکی از دعاهای مأثوری است که از مضامین بلند و معارف عمیق برخوردار است. شرح تفصیلیِ همه فقره‌های آن، به چندین جلد کتاب نیازمند است. امام حسین (ع) در فرازی از این دعای نورانی به پیشگاه پروردگار عرضه می‌دارد: «لَوْ حَاوَلْتُ وَ اجْتَهَدْتُ مَدَی الاْءَعْصَارِ وَ الاْءَحْقَابِ لَوْ عُمِّرْتُهَا أَنْ أُوءَدِّیَ شُکْرَ وَاحِدَةٍ مِنْ أَنْعُمِکَ مَا اسْتَطَعْتُ ذَلِکَ إِلا بِمَنِّکَ الْمُوجَبِ عَلَیَّ بِهِ شُکْرُکَ أَبَدا جَدِیدا وَ ثَنَاءً طَارِفا عَتِیدا» امام حسین (ع) با تبیین ناتوانی انسان از ستایش خدا و این که بهترین راه ستایش خدا اظهار ناتوانی است، چنان‌که توجه به عجز از معرفت، معرفت خداست اظهار داشته‌اند: که اگر عمر طولانی به او دهند و او در این مدت با کوشش فراوان شکر یکی از نعمت‌های خدا را بخواهد به جا آورد، هرگز نمی‌تواند؛ زیرا توفیق شکر هر یک از نعمت‌های خدا، نعمت جدید است که نیاز به شکر تازه دارد و این شکر جدید نیز نعمت تازه ای است… \r\n\r\n \r\n\r\nامام حسین علیه السلام در دعای عرفه عرضه می‌دارد که: أَنْتَ الَّذِی مَنَنْتَ، أَنْتَ الَّذِی أَنْعَمْتَ، أَنْتَ الَّذِی أَحْسَنْتَ، أَنْتَ الَّذِی أَجْمَلْتَ، أَنْتَ الَّذِی أَفْضَلْتَ، أَنْتَ الَّذِی أَکْمَلْتَ، أَنْتَ الَّذِی رَزَقْتَ، أَنْتَ الَّذِی وَفَّقْتَ، أَنْتَ الَّذِی أَعْطَیْتَ، أَنْتَ الَّذِی أَغْنَیْتَ، أَنْتَ الَّذِی أَقْنَیْتَ، أَنْتَ الَّذِی آوَیْتَ، أَنْتَ الَّذِی کَفَیْتَ، أَنْتَ الَّذِی هَدَیْتَ، أَنْتَ الَّذِی عَصَمْتَ، أَنْتَ الَّذِی سَتَرْتَ، أَنْتَ الَّذِی غَفَرْتَ، أَنْتَ الَّذِی أَقَلْتَ، أَنْتَ الَّذِی مَکَّنْتَ، أَنْتَ الَّذِی أَعْزَزْتَ، أَنْتَ الَّذِی أَعَنْتَ، أَنْتَ الَّذِی عَضَدْتَ، أَنْتَ الَّذِی أَیَّدْتَ، أَنْتَ الَّذِی نَصَرْتَ، أَنْتَ الَّذِی شَفَیْتَ، أَنْتَ الَّذِی عَافَیْتَ، أَنْتَ الَّذِی أَکْرَمْتَ، تَبَارَکْتَ وَتَعَالَیْتَ. فَلَکَ الْحَمْدُ دَائِما وَ لَکَ الشُّکْرُ وَاصِبا أَبَدا. تو آن خدایی که منّت نهادی و نعمت دادی و احسان کردی؛ خدایی که جمال نمودی و برتری دادی و کامل ساختی و روزی رساندی و توفیق عطا کردی. تویی که بخشیدی و بی‌نیاز کردی و هدایت نمودی. تو آن خدایی که عیوب ما را پوشاندی و از گناهانمان در گذشتی. به همه ما امکان دادی و کمک کردی و یاری نمودی و شفا بخشیدی. برکت و علوّ در تو و از توست. پس حمد و سپاس همیشه مخصوص توست.\r\n\r\n \r\n\r\n \r\n\r\nشرح فرازهایی از دعای عرفه امام حسین علیه السلام\r\n\r\nامام حسین علیه السلام در یکی از فرازهای دعای عرفه می‌فرمایند:\r\n\r\n \r\n\r\n«لَمْ تُخْرِجْنِی لِرَأْفَتِکَ بِی وَ لُطْفِکَ لِی [بِی] وَ إِحْسَانِکَ إِلَیَّ فِی دَوْلَةِ أَئِمَّةِ الْکُفْرِ الَّذِینَ نَقَضُوا عَهْدَکَ وَ کَذَّبُوا رُسُلَکَ لَکِنَّکَ أَخْرَجْتَنِی [رَأْفَةً مِنْکَ وَ تَحَنُّنا عَلَیَّ] لِلَّذِی سَبَقَ لِی مِنَ الْهُدَی الَّذِی لَهُ یَسَّرْتَنِی وَ فِیهِ أَنْشَأْتَنِی…»\r\n\r\n \r\n\r\nاستاد جوادی آملی این جمله را در حقیقت قدرشناسی از یک نظام الهی و اسلامی شمرده و با استناد به آیات قرآن کریم که از نبوت و رسالت و ولایت و امامت و هدایت و ایمان به عظمت یاد شده، آن‌ها را منّت‌های الهی بر بندگانش دانسته‌اند. آنگاه با اشاره به فرازی از دعای عرفه امام سجاد علیه السلام که وجود امام عادل و حاکمیت او را مایه احیای آثار دین دانسته «اللَّهُمَّ إِنَّکَ أَیَّدْتَ دِینَکَ فِی کُلِّ أَوَانٍ بِإِمَامٍ أَقَمْتَهُ عَلَماً لِعِبَادِکَ، .. وَ اجْعَلْنَا لَهُ سَامِعِینَ مُطِیعِینَ»، افزوده‌اند:\r\n\r\n \r\n\r\n«آن حضرت نیز مانند امام حسین علیه السلام تولّد خود را در دوران حاکمیت اسلام و رخت بربستن جاهلیت را نعمت مشکور می‌داند؛ زیرا حکومت اسلامی یکی از پاک‌ترین میوه‌های شجره طیّبه دین الهی است که مایه حفظ دین و تباه نشدن حق می‌گردد و حاکم دینی مجری احکام اوست؛ بنابراین، به دنیا آمدن و همچنین زندگی کردن در سایه نظام اسلامی نعمتی است که شکر آن لازم است، چنان‌که زوال جاهلیت و ظلم که ظهور قهر الهی است، شکر گزاری می‌طلبد. فَقُطِعَ دابِرُ الْقَوْمِ الَّذِینَ ظَلَمُوا وَ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ امام حسین علیه السلام با اشاره به همین نعمت، شکر می‌کند که درحاکمیت کفر و رواج بت‌پرستی به دنیا نیامد؛ زیرا گر چه با نورانیت غیبی حق را می‌دید، اما توان زنده کردن حق و احیای جامعه بر محور حق را نداشت. حتی اگر زمانی به دنیا می‌آمد که عمرش در عصر معاویه به پایان می‌رسید، باز هم آن توفیق بزرگ نصیبش نمی‌شد. چون معاویه با مکر خویش از پیدایش حماسه جاوید عاشورا می‌توانست جلوگیری کند و حسین بن علی علیهماالسلام را مانند برادرش مسموم سازد و زمام قدرت را به دست گیرد، اما خامی و ناپختگیِ خمّاری همانند یزید، زمینه ایثار و نثار را برای امام حسین علیه السلام فراهم ساخت تا احیاگر نظام اسلامی باشد.»\r\n\r\n \r\n\r\nدعای عرفه امام سجاد علیه السلام\r\n\r\nبه جز دعای مشهوری که مؤمنان در روز عرفه می‌خوانند، دعای شریف دیگری نیز از امام سجاد علیه السلام با همان مضامین نورانی روایت شده که چهل و هفتمین دعای صحیفه سجادیه است. بهترین راه تعالی انسان در توحید، مطالعه و درک اسماء و صفات الهی است. ازاین رو، یکی از توصیه‌های مرحوم ملکی تبریزی در مطالعه دعا و مناجات‌های شب و روز عرفه آن است که دربارهٔ اسماء و صفات و کارهای خداوند که در آن آمده، اندیشه کرد. (ملکی تبریزی: ۱۳۷۵، ۴۳۹) امام سجاد علیه السلام در این دعای شریف به مناسبت‌های گوناگون، از برخی از اسمای الهی نام می‌برد که برخی از آنها عبارت اند از: «الاَحد، المتفرِد، الفَرد، الکریم، المتَکرِّم، العَظیم، المتَعظِّم، الکبیر، المتکبّر، العلّی، الشّدید، المِحال، الرَّحمن، الرَّحیم، الحکیم، السَّمیع، البَصیر، القدیم، الخَبیر، الاَکرَم، الدّائم، الاَدوَم، الاَوَّل و الاخِر».\r\n\r\n \r\n\r\nیکی از مباحث مهمی که در دعای عرفه امام سجاد علیه السلام مطرح گردیده، ویژگی‌های امام است که برخی از آنها عبارتند از: برگزیدگان، خزانه داران علم الهی، حافظان دین، خلیفة الله، حجت‌های الهی، عصمت و طهارت، وسیله نجات، پناهگاه مردم، پناهگاه اهل ایمان، حبل الله، مصداق جمال الهی.\r\n\r\n \r\n\r\nبا خاطرات عرفه\r\n\r\nموسم حج از راه می‌رسید. حاجیان آمادهٔ سفر به خانهٔ خدا می‌شدند. عمران هم بار سفر بسته بود. او از مدت‌ها قبل هدایایی برای امام تهیه کرده بود. حاجیان از هر سو به سوی مکه می‌آمدند. آفتاب سوزان مکه می‌تابید. عمران جامهٔ سپید حج بر تن داشت؛ مثل بقیهٔ حاجیان. او در بین شلوغی‌ها به دنبال پیشوای خود امام صادق (ع) می‌گشت اما امام را نیافت. حاجیان، دور خانهٔ خدا طواف کردند و ره سپار سرزمین «عرفات» شدند. آفتاب داغ تر از همیشه می‌تابید. عمران به سوی شترش رفت. از لای بارهایش، چادرها را بیرون آورد. او می‌خواست برای امام خیمه ای برپا کند. عمران، دوباره بین مردم رفت تا امام را پیدا کند. بالأخره امام را در میان شلوغی‌ها یافت. با خوش‌حالی جلو رفت و وسایل امام را از دست ایشان گرفت. او خود را معرفی کرد. امام از دیدن او خوش‌حال شد. عمران امام را به سوی خیمهٔ سفید راه نمایی کرد. او با خوش‌حالی به امام گفت: «فدایت شوم! من پارچهٔ این خیمه را با دست خودم بافته‌ام و برای شما آورده‌ام تا شما در آن راحت باشید». امام پرسید: «قیمت آنچه قدر است؟» عمران پاسخ داد: «مولای من! این خیمه، هدیهٔ من به شما و خانوادهٔ شماست. من آن را به شما هدیه می‌دهم. امیدوارم آن را از من بپذیرید و مرا در این روز دعا کنید». امام با مهربانی دست او را گرفت. خیمه، سایهٔ دل‌پذیری درست کرده بود. امام لبخندی زد و از او تشکر کرد. وارد خیمه شد و نشست. عمران با امام مشغول صحبت شد. امام نگاهی به چادر کرد و فرمود: «خدا تو و خاندانت را در سایهٔ لطف خود قرار دهد، در روز قیامت که سایه ای جز لطف او نیست».\r\n\r\n \r\n\r\nزلال قلم\r\n\r\nعرفه طلوع خورشید آشنایی در آسمان ذی حجه است و عرفات محراب ترنم عارفانه‌های بندگی و عاشقانه‌های دلدادگی است.\r\n\r\nعرفه فرصت طلایی آشتی است و عرفات پیوندگاه عاطفی خدا و آدم و موقف خدایی شدن است.\r\n\r\nعرفه بهانه زلال اجابت است و عرفات وادی ایمن استغاثه است و قنوت روشن اجابت.\r\n\r\nعرفه هنگامه ستایش است و عرفات جلوه گاه ناب‌ترین نجواهای نیایش.\r\n\r\nعرفه دقایق سبز پرستش است و عرفات سرزمین رنگین کمانیِ قاب قوسین.\r\n\r\nعرفه موسم شکوفایی یاس‌های سپید رحمت است و عرفات سجاده ای گشوده به سوی قبله امید به سمت دعاهای مستجاب.\r\n\r\nعرفه دیوان غزلواره‌های عاشقانه دعاست و عرفات رازدار دلگفته‌ها و مناجات‌های آسمانی با خداست.\r\n\r\nعرفه روز شکستن نفس شیطان و عرفات سجدگاه فرشتگان، بر جای پای متبرک مُحرمان کوی جانان است.\r\n\r\nعرفه شیرین‌ترین آغاز بندگی و بی‌رنگی و عرفات کویر سر سبز یک رنگی و یگانگی است.\r\n\r\nعرفه بهاری‌ترین فصل عبادت و عرفات تبلور همایش هروله به مستجار قرب الهی است.\r\n\r\nعرفه جوشش زمزم خلوص و بی تعلقی و عرفات جنتی زمینی است به بلندای معراج و به عطر آگینی بهشت.\r\n\r\nعرفه سرآغاز شور لاله گون عاشورایی و عرفات صحنه جاودانه مناجات عاشقانه حسین (ع) در دامن پر مهر جبل الرحمه است.\r\n\r\n \r\n\r\nمنابع\r\n\r\nویژه نامه عرفه روز دعا و نیایش\r\n\r\nفضیلت و اعمال روز عرفه (مفاتیح الجنان)\r\n\r\n \r\n","content_html":"

عبادات و دعا رشته اتصال انسان با مبدأ هستی و قدرت لایزال الهی هستند؛ از این رو لذا نمی‌توان گفت که دعا و عبادات، مخصوص ایّام خاص می‌باشند؛ اما زمانهایی وجود دارد که فرصت ویژه ای برای ارتباط با خداوند از طریق دعا و راز و نیاز است؛ چرا که رحمت خاص خداوند در آنها از مبدأ اعلی به سوی بندگان سرازیر می‌گردد و بنده باید تلاش کند خود را در معرض دریافت آن عنایات و رحمتهای ویژه الهی قرار دهد؛ چنان‌که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: «اِنَّ لِرَبِّکُمْ فِی اَیّامِ دَهْرِکُمْ نَفَحاتٌ اَلا فَتَعَرَّضُوا لَها؛ به راستی برای پروردگار شما در روزهای روزگارتان عطایا و بخششهایی است، هوشیار باشید و خود را در معرض آنها قرار دهید.» و قرآن کریم نیز می‌فرماید: «وَذَکِّرْهُمْ بِاَیّامِ اللّهِ»؛ و روزهای خدا را به آنان یادآوری کن.» <\/span><\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

 <\/p>\r\n\r\n

یکی از این روزها، نهم ذیحجّه یعنی روز عرفه است که می‌توان آن را روز دعا و نیایش نام نهاد. مخصوصاً برای کسانی که توفیق تشرّف به حج و حضور در صحرای عرفات را پیدا کرده‌اند. مرحوم شیخ عباس قمی دربارهٔ شب عرفه می‌گوید: «از لیالی متبرّکه و شب مناجات با قاضی الحاجات است و توبه در آن مقبول و دعا در آن شب مستجاب است. و کسی که آن شب را به عبادت بسر آورد، اجر و پاداش هفتاد سال عبادت را دارد.» وی در رابطه با روز عرفه نیز می‌گوید: «روز عرفه از اعیاد عظیمه [و بزرگ] است، هر چند به اسم عید نامیده نشده و روزی است که حق تعالی بندگانش را به عبادت و طاعت فراخوانده و سفره‌های جود و احسان خود را برای آنها گسترده و شیطان در این روز تحقیر و رانده شده و خشمناک است<\/span>.»<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

 <\/p>\r\n\r\n

احادیث درباره عرفه<\/span><\/span><\/strong><\/p>\r\n\r\n

پیامبر اکرم (ص): خداوند در هیچ روزی به اندازه روز عرفه، بندگان را از آتش دوزخ نمی‌رهاند.<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

امام سجاد(ع) در روز عرفه صدای نیازمندی را شنید که گدایی می‌کرد. به او فرمود: «وای بر تو! آیا در مثل چنین روزی از غیر خدا درخواست می‌کنى، درحالی‌که در این روز برای بچه‌هایی که در شکم مادران هستند، امید سعادت و خوشبختی می‌رود».<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

امام جعفر صادق (ع): اگر کسی در ماه مبارک رمضان مورد مغفرت الهی قرار نگیرد، آمرزش برای او نیست، مگر آنکه عرفه را درک کند.<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

امام جعفر صادق (ع): هر چه می‌خواهی برای خود دعا بخوان و [در دعا کردن] بکوش که آن روز [روز عرفه] روز دعا و درخواست است.<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

 <\/p>\r\n\r\n

 <\/p>\r\n\r\n

عرفات، سرزمین شناخت و معرفت<\/span><\/span><\/span><\/strong><\/p>\r\n\r\n

در فاصله حدود <\/span>۲۱<\/span> کیلومتری شهر مکه، سرزمین مقدّسی است با پیشینه تاریخی دیرینه که نامش عرفات است. حاجیان پس از پوشیدن لباس احرام، برای انجام حج تمتع، راهی آنجا شده و از ظهر روز نهم ذیحجه تا غروب آفتاب، در این سرزمین وقوف می‌کنند و به دعا و نیایش می‌پردازند تا خدای رحمان، به آنها رحمت آورده، بار دیگر اجازه ورود به حرم را به آنان عطا نماید. تشنگان معرفت و عارفان عاشق، برای حضور در عرفات، شور و شوق فراوان از خود نشان داده، برای همنشینی با حضرت صاحب الأمر ـ ارواحنا لتراب مقدمه الفداء ـ که همه ساله در این موقف حضور دارند، سر از پای نمی‌شناسند. عَرَفاتْ از ریشه عَرَفَ گرفته شده و به گفته راغب: بیانگر شناخت آثار اشیاء همراه با تفکر و تدبّر است. این کلمه، اسمی مفرد است که در لفظ به صورت جمع آمده، اما جمع بسته نمی‌شود. و شاید دلیل آن، تفکیک‌ناپذیری اماکن بوده و با این استعمال، گوئی هر جزئی از این سرزمین را عرفه دانسته‌اند. این روزها حجاج بیت الله الحرام عازم سرزمین عرفات اند. سرزمینی که معطر به نوای اباعبدالله الحسین علیه السلام و دعای روح بخش عرفه ایشان است. اما عرفات کجاست؟ و چرا نام این منطقه نورانی عرفات نامیده شده‌است؟ عرفات، منطقه ای خارج از محدوده حرم و نزدیک مشعرالحرام است که «جبل الرحمة» و «مسجد نَمِرة» در آن واقع است. وقوف در این سرزمین از ظهر روز نهم ذی حجه تا غروب آن برای کسانی که احرام حجّ تمتع بسته‌اند واجب و از ارکان حج است<\/span>.<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

 <\/p>\r\n\r\n

اعمال شب عرفه<\/strong>
\r\nشب نهم از شب‌های متبرک و شب مناجات با قاضی الحاجات است و توبه در آن شب مقبول و دعا در آن مستجاب است؛ و کسی که آن شب را به عبادت بسر آورد آجر صد و هفتاد سال عبادت را دارد. برای شب عرفه چند عمل وارد شده‌است:
\r\n۱- دعای «اللّهُمَّ یا شاهِدَ کُلِّ نَجْوی وَ مَوْضِعَ کُلِّ شَکْوی...»
\r\n۲- تسبیحات عشر (تسبیحات حضرت رسول ص)
\r\n۳- دعای «اللّهُمَّ مَنْ تَعَبَّاَ وَ تَهَیَّاَ...»
\r\n۴- زیارت امام حسین (ع)<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

 <\/p>\r\n\r\n

اعمال روز عرفه<\/strong>
\r\nروز عرفه در تمام روزهای سال به‌خاطر دعا امتیاز دارد. هرچند شب و روز عرفه از اهمیت بالایی برخوردار است، اما ظهر عرفه تا مغرب حائز اهمیت بیشتری است. اعمال این روز عبارتند از:
\r\n۱- غسل قبل از زمان زوال تا غروب آفتاب
\r\n۲- زیارت امام حسین علیه السلام
\r\n۳- دو رکعت نماز و اقرار به گناهان و توبه
\r\n۴- روزه (برای کسی که زمان دعا ضعف پیدا نکند)
\r\n۵- تسبیحات عشر (تسبیحات حضرت رسول ص)
\r\n۶- سوره توحید و آیت الکرسی و صلوات هر کدام ۱۰۰ مرتبه
\r\n۷- دعای ام داوود
\r\n۸- دعای امام حسین (ع) در روز عرفه
\r\n۹- دعای «یا رَبِّ اِنَّ ذُنُوبی...»<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

 <\/p>\r\n\r\n

 <\/p>\r\n\r\n

دعای امام حسین علیه السلام در روز عرفه<\/span><\/span><\/span><\/strong><\/p>\r\n\r\n

دعای عرفه سالار شهیدان حضرت ابا عبداللّه الحسین (ع) یکی از دعاهای مأثوری است که از مضامین بلند و معارف عمیق برخوردار است. شرح تفصیلیِ همه فقره‌های آن، به چندین جلد کتاب نیازمند است. امام حسین (ع) در فرازی از این دعای نورانی به پیشگاه پروردگار عرضه می‌دارد: «لَوْ حَاوَلْتُ وَ اجْتَهَدْتُ مَدَی الاْءَعْصَارِ وَ الاْءَحْقَابِ لَوْ عُمِّرْتُهَا أَنْ أُوءَدِّیَ شُکْرَ وَاحِدَةٍ مِنْ أَنْعُمِکَ مَا اسْتَطَعْتُ ذَلِکَ إِلا بِمَنِّکَ الْمُوجَبِ عَلَیَّ بِهِ شُکْرُکَ أَبَدا جَدِیدا وَ ثَنَاءً طَارِفا عَتِیدا» امام حسین (ع) با تبیین ناتوانی انسان از ستایش خدا و این که بهترین راه ستایش خدا اظهار ناتوانی است، چنان‌که توجه به عجز از معرفت، معرفت خداست اظهار داشته‌اند: که اگر عمر طولانی به او دهند و او در این مدت با کوشش فراوان شکر یکی از نعمت‌های خدا را بخواهد به جا آورد، هرگز نمی‌تواند؛ زیرا توفیق شکر هر یک از نعمت‌های خدا، نعمت جدید است که نیاز به شکر تازه دارد و این شکر جدید نیز نعمت تازه ای است… <\/span><\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

 <\/p>\r\n\r\n

امام حسین علیه السلام در دعای عرفه عرضه می‌دارد که: أَنْتَ الَّذِی مَنَنْتَ، أَنْتَ الَّذِی أَنْعَمْتَ، أَنْتَ الَّذِی أَحْسَنْتَ، أَنْتَ الَّذِی أَجْمَلْتَ، أَنْتَ الَّذِی أَفْضَلْتَ، أَنْتَ الَّذِی أَکْمَلْتَ، أَنْتَ الَّذِی رَزَقْتَ، أَنْتَ الَّذِی وَفَّقْتَ، أَنْتَ الَّذِی أَعْطَیْتَ، أَنْتَ الَّذِی أَغْنَیْتَ، أَنْتَ الَّذِی أَقْنَیْتَ، أَنْتَ الَّذِی آوَیْتَ، أَنْتَ الَّذِی کَفَیْتَ، أَنْتَ الَّذِی هَدَیْتَ، أَنْتَ الَّذِی عَصَمْتَ، أَنْتَ الَّذِی سَتَرْتَ، أَنْتَ الَّذِی غَفَرْتَ، أَنْتَ الَّذِی أَقَلْتَ، أَنْتَ الَّذِی مَکَّنْتَ، أَنْتَ الَّذِی أَعْزَزْتَ، أَنْتَ الَّذِی أَعَنْتَ، أَنْتَ الَّذِی عَضَدْتَ، أَنْتَ الَّذِی أَیَّدْتَ، أَنْتَ الَّذِی نَصَرْتَ، أَنْتَ الَّذِی شَفَیْتَ، أَنْتَ الَّذِی عَافَیْتَ، أَنْتَ الَّذِی أَکْرَمْتَ، تَبَارَکْتَ وَتَعَالَیْتَ. فَلَکَ الْحَمْدُ دَائِما وَ لَکَ الشُّکْرُ وَاصِبا أَبَدا. تو آن خدایی که منّت نهادی و نعمت دادی و احسان کردی؛ خدایی که جمال نمودی و برتری دادی و کامل ساختی و روزی رساندی و توفیق عطا کردی. تویی که بخشیدی و بی‌نیاز کردی و هدایت نمودی. تو آن خدایی که عیوب ما را پوشاندی و از گناهانمان در گذشتی. به همه ما امکان دادی و کمک کردی و یاری نمودی و شفا بخشیدی. برکت و علوّ در تو و از توست. پس حمد و سپاس همیشه مخصوص توست<\/span>.<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

 <\/p>\r\n\r\n

 <\/p>\r\n\r\n

شرح فرازهایی از دعای عرفه امام حسین علیه السلام<\/span><\/span><\/span><\/strong><\/p>\r\n\r\n

امام حسین علیه السلام در یکی از فرازهای دعای عرفه می‌فرمایند<\/span>:<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

 <\/p>\r\n\r\n

«لَمْ تُخْرِجْنِی لِرَأْفَتِکَ بِی وَ لُطْفِکَ لِی [بِی] وَ إِحْسَانِکَ إِلَیَّ فِی دَوْلَةِ أَئِمَّةِ الْکُفْرِ الَّذِینَ نَقَضُوا عَهْدَکَ وَ کَذَّبُوا رُسُلَکَ لَکِنَّکَ أَخْرَجْتَنِی [رَأْفَةً مِنْکَ وَ تَحَنُّنا عَلَیَّ] لِلَّذِی سَبَقَ لِی مِنَ الْهُدَی الَّذِی لَهُ یَسَّرْتَنِی وَ فِیهِ أَنْشَأْتَنِی<\/span>…»<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

 <\/p>\r\n\r\n

استاد جوادی آملی این جمله را در حقیقت قدرشناسی از یک نظام الهی و اسلامی شمرده و با استناد به آیات قرآن کریم که از نبوت و رسالت و ولایت و امامت و هدایت و ایمان به عظمت یاد شده، آن‌ها را منّت‌های الهی بر بندگانش دانسته‌اند. آنگاه با اشاره به فرازی از دعای عرفه امام سجاد علیه السلام که وجود امام عادل و حاکمیت او را مایه احیای آثار دین دانسته «اللَّهُمَّ إِنَّکَ أَیَّدْتَ دِینَکَ فِی کُلِّ أَوَانٍ بِإِمَامٍ أَقَمْتَهُ عَلَماً لِعِبَادِکَ، .. وَ اجْعَلْنَا لَهُ سَامِعِینَ مُطِیعِینَ»، افزوده‌اند<\/span>:<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

 <\/p>\r\n\r\n

«آن حضرت نیز مانند امام حسین علیه السلام تولّد خود را در دوران حاکمیت اسلام و رخت بربستن جاهلیت را نعمت مشکور می‌داند؛ زیرا حکومت اسلامی یکی از پاک‌ترین میوه‌های شجره طیّبه دین الهی است که مایه حفظ دین و تباه نشدن حق می‌گردد و حاکم دینی مجری احکام اوست؛ بنابراین، به دنیا آمدن و همچنین زندگی کردن در سایه نظام اسلامی نعمتی است که شکر آن لازم است، چنان‌که زوال جاهلیت و ظلم که ظهور قهر الهی است، شکر گزاری می‌طلبد. فَقُطِعَ دابِرُ الْقَوْمِ الَّذِینَ ظَلَمُوا وَ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ امام حسین علیه السلام با اشاره به همین نعمت، شکر می‌کند که درحاکمیت کفر و رواج بت‌پرستی به دنیا نیامد؛ زیرا گر چه با نورانیت غیبی حق را می‌دید، اما توان زنده کردن حق و احیای جامعه بر محور حق را نداشت. حتی اگر زمانی به دنیا می‌آمد که عمرش در عصر معاویه به پایان می‌رسید، باز هم آن توفیق بزرگ نصیبش نمی‌شد. چون معاویه با مکر خویش از پیدایش حماسه جاوید عاشورا می‌توانست جلوگیری کند و حسین بن علی علیهماالسلام را مانند برادرش مسموم سازد و زمام قدرت را به دست گیرد، اما خامی و ناپختگیِ خمّاری همانند یزید، زمینه ایثار و نثار را برای امام حسین علیه السلام فراهم ساخت تا احیاگر نظام اسلامی باشد<\/span>.»<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

 <\/p>\r\n\r\n

دعای عرفه امام سجاد علیه السلام<\/span><\/span><\/span><\/strong><\/p>\r\n\r\n

به جز دعای مشهوری که مؤمنان در روز عرفه می‌خوانند، دعای شریف دیگری نیز از امام سجاد علیه السلام با همان مضامین نورانی روایت شده که چهل و هفتمین دعای صحیفه سجادیه است. بهترین راه تعالی انسان در توحید، مطالعه و درک اسماء و صفات الهی است. ازاین رو، یکی از توصیه‌های مرحوم ملکی تبریزی در مطالعه دعا و مناجات‌های شب و روز عرفه آن است که دربارهٔ اسماء و صفات و کارهای خداوند که در آن آمده، اندیشه کرد. (ملکی تبریزی: <\/span>۱۳۷۵<\/span>، <\/span>۴۳۹) <\/span>امام سجاد علیه السلام در این دعای شریف به مناسبت‌های گوناگون، از برخی از اسمای الهی نام می‌برد که برخی از آنها عبارت اند از: «الاَحد، المتفرِد، الفَرد، الکریم، المتَکرِّم، العَظیم، المتَعظِّم، الکبیر، المتکبّر، العلّی، الشّدید، المِحال، الرَّحمن، الرَّحیم، الحکیم، السَّمیع، البَصیر، القدیم، الخَبیر، الاَکرَم، الدّائم، الاَدوَم، الاَوَّل و الاخِر<\/span>».<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

 <\/p>\r\n\r\n

یکی از مباحث مهمی که در دعای عرفه امام سجاد علیه السلام مطرح گردیده، ویژگی‌های امام است که برخی از آنها عبارتند از: برگزیدگان، خزانه داران علم الهی، حافظان دین، خلیفة الله، حجت‌های الهی، عصمت و طهارت، وسیله نجات، پناهگاه مردم، پناهگاه اهل ایمان، حبل الله، مصداق جمال الهی<\/span>.<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

 <\/p>\r\n\r\n

با خاطرات عرفه<\/span><\/span><\/span><\/strong><\/p>\r\n\r\n

موسم حج از راه می‌رسید. حاجیان آمادهٔ سفر به خانهٔ خدا می‌شدند. عمران هم بار سفر بسته بود. او از مدت‌ها قبل هدایایی برای امام تهیه کرده بود. حاجیان از هر سو به سوی مکه می‌آمدند. آفتاب سوزان مکه می‌تابید. عمران جامهٔ سپید حج بر تن داشت؛ مثل بقیهٔ حاجیان. او در بین شلوغی‌ها به دنبال پیشوای خود امام صادق (ع) می‌گشت اما امام را نیافت. حاجیان، دور خانهٔ خدا طواف کردند و ره سپار سرزمین «عرفات» شدند. آفتاب داغ تر از همیشه می‌تابید. عمران به سوی شترش رفت. از لای بارهایش، چادرها را بیرون آورد. او می‌خواست برای امام خیمه ای برپا کند. عمران، دوباره بین مردم رفت تا امام را پیدا کند. بالأخره امام را در میان شلوغی‌ها یافت. با خوش‌حالی جلو رفت و وسایل امام را از دست ایشان گرفت. او خود را معرفی کرد. امام از دیدن او خوش‌حال شد. عمران امام را به سوی خیمهٔ سفید راه نمایی کرد. او با خوش‌حالی به امام گفت: «فدایت شوم! من پارچهٔ این خیمه را با دست خودم بافته‌ام و برای شما آورده‌ام تا شما در آن راحت باشید». امام پرسید: «قیمت آنچه قدر است؟» عمران پاسخ داد: «مولای من! این خیمه، هدیهٔ من به شما و خانوادهٔ شماست. من آن را به شما هدیه می‌دهم. امیدوارم آن را از من بپذیرید و مرا در این روز دعا کنید». امام با مهربانی دست او را گرفت. خیمه، سایهٔ دل‌پذیری درست کرده بود. امام لبخندی زد و از او تشکر کرد. وارد خیمه شد و نشست. عمران با امام مشغول صحبت شد. امام نگاهی به چادر کرد و فرمود: «خدا تو و خاندانت را در سایهٔ لطف خود قرار دهد، در روز قیامت که سایه ای جز لطف او نیست<\/span>».<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

 <\/p>\r\n\r\n

زلال قلم<\/span><\/span><\/span><\/strong><\/p>\r\n\r\n

عرفه طلوع خورشید آشنایی در آسمان ذی حجه است و عرفات محراب ترنم عارفانه‌های بندگی و عاشقانه‌های دلدادگی است<\/span>.<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

عرفه فرصت طلایی آشتی است و عرفات پیوندگاه عاطفی خدا و آدم و موقف خدایی شدن است<\/span>.<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

عرفه بهانه زلال اجابت است و عرفات وادی ایمن استغاثه است و قنوت روشن اجابت<\/span>.<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

عرفه هنگامه ستایش است و عرفات جلوه گاه ناب‌ترین نجواهای نیایش<\/span>.<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

عرفه دقایق سبز پرستش است و عرفات سرزمین رنگین کمانیِ قاب قوسین<\/span>.<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

عرفه موسم شکوفایی یاس‌های سپید رحمت است و عرفات سجاده ای گشوده به سوی قبله امید به سمت دعاهای مستجاب<\/span>.<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

عرفه دیوان غزلواره‌های عاشقانه دعاست و عرفات رازدار دلگفته‌ها و مناجات‌های آسمانی با خداست<\/span>.<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

عرفه روز شکستن نفس شیطان و عرفات سجدگاه فرشتگان، بر جای پای متبرک مُحرمان کوی جانان است<\/span>.<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

عرفه شیرین‌ترین آغاز بندگی و بی‌رنگی و عرفات کویر سر سبز یک رنگی و یگانگی است<\/span>.<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

عرفه بهاری‌ترین فصل عبادت و عرفات تبلور همایش هروله به مستجار قرب الهی است<\/span>.<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

عرفه جوشش زمزم خلوص و بی تعلقی و عرفات جنتی زمینی است به بلندای معراج و به عطر آگینی بهشت<\/span>.<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

عرفه سرآغاز شور لاله گون عاشورایی و عرفات صحنه جاودانه مناجات عاشقانه حسین (ع) در دامن پر مهر جبل الرحمه است<\/span>.<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n

 <\/p>\r\n\r\n

منابع<\/span><\/span><\/span><\/strong><\/p>\r\n\r\n

ویژه نامه عرفه روز دعا و نیایش<\/span><\/span><\/span><\/a><\/p>\r\n\r\n

فضیلت و اعمال روز عرفه (مفاتیح الجنان)<\/a><\/span><\/p>\r\n\r\n

 <\/p>\r\n","content_source":"","content_url":"","content_date_start":"2026-05-26 08:06:50","content_date_event":"2020-07-29 12:37:11","content_date_event_start":null,"content_date_event_end":null,"content_show_title_slider":1,"content_date_last_edit":"2026-05-26 08:12:31","content_date_register":"2020-07-29 12:41:53","content_columns":0,"content_show_img":1,"content_show_details":0,"content_show_related_img":0,"content_show_slider":1,"content_comment":1,"content_score":0,"tag_id":0,"score_average":null,"score_count":null,"score_date_last":null,"uid":5,"eid":5,"attach_title":"روز عرفه\n 2","attaches":[{"sizes":{"150":".\/cache\/4\/attach\/202007\/539840_4207150262_94_150.webp","300":".\/cache\/4\/attach\/202007\/539840_4207150262_188_300.webp","400":".\/cache\/4\/attach\/202007\/539840_4207150262_250_400.webp","600":".\/cache\/4\/attach\/202007\/539840_4207150262_375_600.webp","900":".\/cache\/4\/attach\/202007\/539840_4207150262_563_900.webp","1200":".\/cache\/4\/attach\/202007\/539840_4207150262_750_1200.webp"},"ext":"jpg","file_media":1,"token":4207150262,"files":{"original":{"url":".\/file\/4\/attach\/202007\/539840_4207150262.jpg","width":800,"height":1280,"size":0}}}]}]]