سالروز ولادت امام زمان علیه السلام خجسته باد
آخرین وصی پیامبر خدا (ص)، دوازدهمین امام شیعه و چهاردهمین معصوم از خاندان رسالت، حضرت مهدی (ع) در سپیده دم نیمه شعبان سال ۲۵۵ هجری در شهر سامرا دیده به جهان گشود. با تولد او انتظار تحقق مژده ای که پیامبر خدا (ص) و امامان (ع) از دو قرن پیشتر داده بودند سر آمد و گام او زمین را برکت بخشید. نام آن حضرت، نام پیامبر (ص) و کنیه او کنیه رسول خداست. (محمد، ابوالقاسم) توصیه شدهاست که در عصر غیبت، از او به نامش یاد نشود، بلکه با القاب متعددی که دارد، مثل مهدی، منتظر، حجت، صاحب امر، صاحب الزمان، بقیه اللّه، قائم، خلف صالح و… نام برده شود. پدرش امام عسگری (ع) و مادرش نرجس است که نام اصلی وی ملیکه، دختر یشوعا فرزند قیصر روم بود. وجود آن امام، مشخصات وی، مژده ظهورش، ویژگی اصحابش و چگونگی حکومتش، در روایات بسیار آمدهاست و طبق روایات عقیده به او مخصوص به شیعه نیست، بلکه روایات بسیار در کتابهای اهل سنت نیز دربارهٔ او نقل شدهاست.
اسامی و القاب امام زمان عجل الله فرجه الشریف
مرحوم ثقه الاسلام نوری در بیان اسماء شریفه امام عصر علیه السلام، با استناد به آیات و روایات و کتب آسمانی پیشین و تعبیرات راویان و تاریخ نگاران تعداد یکصد و هشتاد و دو اسم و لقب برای حضرت مهدی علیه السلام ذکر میکند و مدّعی است که در این مقام، از استنباطهای شخصی و استحسانهای غیر قطعی خود داری نمودهاست که در غیر این صورت چندین برابر این اسماء و القاب، قابل استخراج از کتب مختلفه بود. که از آن جمله است: محمّد، احمد، عبداللّه، محمود، مهدی، برهان، حجّت، حامد، خلف صالح، داعی، شرید صاحب، غائب، قائم، منتظر و… کنیههای آن حضرت عبارتند از: ابوالقاسم (هم کنیه پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم) ابوعبداللّه، اباصالح که مرحوم نوری ابو ابراهیم، ابوالحسن و ابوتراب را نیز از کنیههای ایشان شمردهاست.
سیمای ظاهری امام زمان عجل الله فرجه الشریف
حضرت مهدی علیه السلام سیمایی چون سیمای پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم دارد، در رفتار، گفتار و سیرت نیز شبیه و همانند اوست. پیشانی بلند و گشاده اش بر هیبت و وقار چهره زیبایش میافزاید، و چنان نوری بر چهره و جبین او پیداست که سیاهی موهای سر و محاسن شریفش را تحت الشعاع قرار میدهد. قامتی نه دراز و بیاندازه و نه کوتاه بر زمین چسبیده دارد، بلکه اندامش معتدل و میانه است. خالی بر چهره دارد که بر گونه راستش همچون دانه مُشکی میان سفیدی صورتش میدرخشد و خالی دیگر بین دو کتفش متمایل به جانب چپ بدن دارد. آن حضرت رنگی سپید، که آمیختگی مختصری با رنگ سرخ دارد. از بیداری شبها، چهره اش به زردی میگراید. چشمانش سیاه و ابروانش به هم پیوستهاست و در وسط بینی او بر آمدگی کمی پیداست. میان دندانهایش گشاده و گوشت صورتش کم است. میان دو کتفش عریض است و شکم و ساق او به امیرالمؤمنین علیه السلام شباهت دارد.
نرجس خاتون، مادر امام زمان عجل الله فرجه الشریف
نرجس خاتون مادر امام دوازدهم، از نوادگان شمعون، وصی حضرت عیسی (ع) که از جمال ظاهری برخوردار بود از کودکی تحت تعلیم جدّش، قیصر روم قرار گرفت و با بهرهگیری از اساتید چیرهدست آن روزگار علوم و کمالات فراوان کسب کرد و با زبانهای مختلف آشنا گشت. او خود در پاسخ کسی که از او سؤال میکند: تو که رومی هستی چگونه با زبان عربی این چنین آشنایی داری؟ میگوید: جدم به تربیت من اهمیت زیادی میداد و در این راه از هیچ کوششی دریغ نکرد و در همین راستا زنی را که به چند زبان تسلط داشت برگزید تا صبح و شام عربی را به من بیاموزد و من از این راه زبان عربی را به خوبی فرا گرفتم. امام هادی (ع) در اولین ملاقات به وی فرمود: «تو را به فرزندی بشارت میدهم که شرق و غرب عالم را مالک شود و جهان را از عدل و داد پر کند در آن هنگام که از ظلم و ستم پر شده باشد.» نرجس عرض میکند: «این فرزند از کیست؟» «امام هادی (ع) میفرماید: از همان کسی که در عالم رؤیا تو را به عقد او درآوردند. آیا اگر او را ببینی میشناسی؟ پاسخ داد: «از آن شبی که به محضر حضرت زهرا (س) رسیدم تا کنون شبی نیست که او را در عالم رؤیا ملاقات نکنم.»
ولادت امام زمان عجل الله فرجه الشریف
روایتی که در این زمینه از «حکیمه» دختر بزرگوار امام جواد علیه السلام و عمه امام حسن عسکری علیه السلام نقل شده، شنیدنی است. شیخ صدوق (م ۳۸۱ ق). در کتاب کمال الدین روایت کردهاست که: ابو محمد حسن بن علی علیه السلام به دنبال من فرستاد و فرمود: ای عمه! امشب روزه ات را با ما افطار کن زیرا امشب شب نیمه شعبان است و خداوند در این شب آن حجتی را که حجت او در زمین است آشکار میسازد. پرسیدم: مادر او کیست؟ فرمود: نرجس، عرض کردم: خدا مرا فدای شما گرداند، به خدا قسم در او هیچ اثری از حاملگی نیست! فرمود: موضوع این چنین است که میگویم… دقایقی کوتاه خواب به سراغ من آمد و در همین موقع بود که حالت زایمان به نرجس دست داد و من به سبب حرکت نوزاد بیدار شدم، جامه را از روی او کنار زدم و دیدم که او اعضای سجده را به زمین گذاشته و در حال سجده است، او را در آغوش گرفتم و با تعجب دیدم که او کاملاً پاکیزه است و از آثار ولادت چیزی بر او نماندهاست. در این هنگام ابومحمد [امام حسن عسکری] علیه السلام ندا برآورد که: ای عمه! پسرم را نزد من بیاور. نوزاد را به سوی او بردم، آن حضرت دستانش را زیر رانها و کمر او قرار داد و پاهای او را برسینه خود گذاشت، آنگاه زبانش را در دهان او کرد و دستانش را بر چشمها و گوشها و مفاصل او کشید و بعد از آن گفت: پسرم! سخن بگو و آن نوزاد زبان گشود و گفت: شهادت میدهم که خدایی جز خدای یکتا نیست و هیچ شریکی برای او وجود ندارد و شهادت میدهم که محمد صلی الله علیه و آله فرستاده خداست. آنگاه بر امیرمؤمنان علیه السلام و سایر امامان درود فرستاد تا به نام پدرش رسید…
غیبت صغرای امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف
غیبت صغرا از هنگام شهادت ابومحمد، امام حسن عسکری (ع) و آغاز سفارت اوّلین سفیر امام مهدی (ع)، «عثمان بن سعید عمری» از تاریخ هشتم ربیع الاوّل سال (۲۶۰ق) آغاز شد و این دوره تا تاریخ پانزدهم شعبان سال (۳۲۹ق) هنگام درگذشت آخرین نایب خاص حضرت، «علی بن محمد سمری» به مدت ۶۹ سال و اندی ادامه داشت. بعد از شهادت امام عسکری (ع) کمکم این خبر پخش شد که از آن امام (ع) پسری متولد شده و او امام دوازدهم و «مهدی موعود» است. پخش این خبر موجب هراس در بین عباسیان شد؛ چرا که معلوم شد از «ابو محمد»، پسری به جا ماندهاست. از این رو، به دستور «معتمد» عباسی عده ای از مأموران وارد منزل امام (ع) شدند و اثاثیه منزل آن حضرت را بازرسی و سپس مهر و موم کردند و درصدد یافتن فرزندش برآمدند، ولی موفق نشدند. «معتمد» دستور داد که عده ای از قابلهها، زنان و کنیزان آن حضرت [امام عسکری (ع)] را معاینه کنند و اگر اثری از حمل در آنان مشاهده کردند، به خلیفه گزارش دهند.
غیبت کبرای امام زمان عجل الله فرجه الشریف
امام مهدی (ع) چرا غایب است و علّت و جهتش چیست؟ پاسخ این مسئله بسیار مشکل است زیرا که مسئله ای عقلی نیست تا با براهین عقلی پاسخ داده شود و نیز عرفی هم نیست تا عرف و عقلا آن را درک کنند، بلکه این موضوع تعبّدی است و باید پاسخ آن از منابع وحی؛ رسول خدا و اهل بیت طاهرینش (ع) اخذ شود. وقتی که به اخبار آل محمد (ع) مراجعه میکنیم می بینیم که اختلاف نظر بسیار در این باره وجود دارد. روایتها دلیل غیبت را این امور دانستهاند: خوف و ترس، فرار از بیعت، تطابق با سایر پیامبران، اتمام نقمت بر کافران، امتحان و آزمایش مردم، رشد عقلها، افشای اسرار توسط شیعیان، از اسرار الهی بودن غیبت. در جلد ۱۳ کتاب بحارالانوار از پیامبر عظیم الشان اسلام حضرت محمد، صلی الله علیه وآله، اینگونه نقل گردیدهاست: سوگند به خدایی که مرا به نبوت برگزیده مردم از نور رهبری او در دوران غیبتش بهره میگیرند. همانگونه که از خورشید به هنگام قرار گرفتن پشت ابرها. اشعه نامرئی وجود مقدس امام زمان، عجل الله تعالی فرجه، به هنگامی که در پشت ابرهای غیبت نهان است، دارای آثار گوناگون و متعددی است که برخی از آنها بدین قرار است: امید بخشیدن به جامعه، پاسداری از دین خدا و آئین حق، تربیت گروه شایستگان، نفوذ گسترده معنوی، ترسیم اهداف آفرینش، نظارت بر اعمال شیعیان.
مهدویت و منجی گرایی در ادیان
ظهور منجی موعود، در عصر پایانی جهان ـ معروف به آخرالزمان ـ پس از فراگیر شدن ظلم و بیداد، واقعیتی است که مورد توافق جمله ادیان و آیینهای الهی و وحیانی میباشد. پیامبران و فرستادگان الهی، نوید فرا رسیدن روزگاری آکنده از عدل و محبت را به پیروان خود میدادهاند. هر چند شاید هیچیک از کتابهای آسمانی پیامبران پیشین از گزند تحریف به دور نمانده، اما این حقیقت ریشه دار همچنان در میان بسیاری از آنها به چشم میخورد. مطلب جالب توجه آنکه، برخی از این بشارتها به قدری از جامعیت برخوردار است، که حتی نسب و نام آن موعود نجات بخش را نیز بیان نموده؛ همان که در آخرین کتاب و کاملترین آنها به نحو مبسوط معرفی شدهاست. با نگاهی کلّی به بشارتهای منجی قیام کننده آخرالزمان ـ که از سوی پیامبران الهی، یا بزرگانی که در میان پیروان مذاهب و ملل جهان، به دارا بودن کتاب آسمانی معروف اند، بیان شده ـ میتوان آنها را به چهار بخش دستهبندی نمود: دسته اول، آیات و بشاراتی که به ویژگیهای ظهور و قیام آن نجات بخش موعود میپردازد و به ویژه، فراگیر بودن و بینالمللی بودن آن را بیان میکند. دسته دوم، آیاتی که به معرفی شخص منجی و نسب و خاندانش، به ویژه انتساب وی به خاندان پیامبر آخرالزمان میپردازد؛ دسته سوم، آیاتی که ویژگیها و مشخصات دوران ظهور و چگونگی آن را بیان میکند، دسته چهارم، آیاتی که به انتظار کشیدن برای ظهور منجی، توصیه و دعوت مینماید. این چهار گروه، بشارتهایی است که در میان مجموعه آیات کتابهای آسمانی وجود دارد.
مهدویت در اسلام
همه مسلمانان، جز اندکی، بر این که رسول اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) به وجود «مهدی» خبر و نوید دادهاند و برای آن حضرت، اسماء و صفاتی را ذکر فرمودهاند، اتفاق دارند. روایات شیعه و اهل سنت، در این موضوع، بیش از حد تواتر است؛ بنابراین، جامعهٔ اسلامی، همگی، بر این باورند و هرگاه کسی بعد از شناخت از چنین اخباری، اصل این عقیده را تکذیب کند، در حقیقت، سخنان پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) را دروغ شمردهاست. اخبار نبی اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) دربارهٔ این موضوع، در کتابهای معتبر شیعه و نیز در صحاح و سنن و مجامیع اهل سنت، موجود است. نیز از سوی علمای شیعه و سنی، کتابهایی جداگانه دربارهٔ حضرت مهدی (عج) تدوین شدهاست. علاوه بر احادیث، آیات بسیاری از قرآن مجید هم به امام مهدی (عج) تاویل شدهاست. مشهورترین تدوین کنندگان احادیث امام مهدی، از اهل سنت، اینان اند: ابوبکر بن ابی خیثمة (وفات ۲۷۹ ه)، نعیم بن حماد المروزی (وفات ۲۸۸ ه)، ابوحسین بن المنادی (وفات ۳۳۶ ه)، ابونعیم اصفهانی (وفات ۴۳۰ ه)، ابوالعلاء عطار همدانی (وفات ۵۶۹ ه)، عبدالغنی مقدسی (وفات ۶۰۰ ه)، ابن عربی اندلسی (وفات ۶۳۸ ه)، سعدالدین الطمویی (وفات ۶۵۰ ه)، ابوعبدالله کنجی شافعی (وفات ۶۵۸)، یوسف بن یحیی المقدسی (وفات ۶۵۸)، ابن قیم جوزیه (وفات ۶۸۵ ه)، ابن کثیر دمشقی (وفات ۷۷۴ ه)، جلال الدین سیوطی (وفات ۹۱۱ ه)، شهاب الدین ابن حجر مکی (وفات ۹۷۴ ه)، علی بن حسام الدین متقی هندی (وفات ۹۷۵ ه)، نورالدین علی قاری هروی (وفات ۱۰۱۴ ه)، محمد بن علی شوکانی (وفات ۱۲۵۰ ه)، احمد بن صدیق غماری (وفات ۱۳۸۰ ه)
امام زمان عجل الله فرجه الشریف در روایات معصومین علیهم السلام
بر اساس گواهی مفسران شیعه و سنی و مورخان اسلامشناس، آیاتی بسیار در قرآن مجید وجود دارد که به مسئله مهم مهدویت و موعودگرایی اشاره دارد. آیات ذیل نیز بر همین مسئله تأکید دارند. به علاوه در این زمینه، یک حدیث قدسی را نقل میکنیم. «وَ نُرِیدُ أَن نَّمُنَّ عَلَی الَّذِینَ اسْتُضْعِفُواْ فِی الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِینَ؛ ما میخواهیم بر مستضعفان زمین منّت نهیم و آنان را پیشوایان و وارثان روی زمین قرار دهیم». امام علی (ع) در توضیح این آیه فرمودهاست: «لَتَعْطِفَنَّ الدُّنْیا عَلَیْنا بَعْدَ شِماسِهَا عَطْفَ الضَّرُوس عَلَی وَلَدِها؛ دنیا پس از سرکشی به ما روی میکند، چونان شتر ماده بدخو که به بچه خود مهربان گردد». سپس این آیه را تلاوت کرد.» نیز آن امام همام در تفسیر این آیه فرمود: «هُمْ آلِ مُحمّد یَبْعَثَ اللّهُ مَهْدِیهِمْ بَعدَ جُهْدِهِمْ، فَیَعِزُّهُمْ وَ یُذِلُّ عَدُوِّهِمْ؛ این گروه آل محمد (ص) هستند. خداوند مهدیِ آنها را بعد از زحمت و فشاری که بر آنان وارد میشود، برمیانگیزد و به آنها عزت میدهد و دشمنانشان را ذلیل و خوار میکند».
امام زمان عجل الله فرجه الشریف در کلام علما و اندیشمندان
در زمان ظهور مهدی موعودـ سلام الله علیه ـ که خداوند ذخیره کردهاست او را از باب اینکه هیچکس در اولین و آخرین، این قدرت برایش نبودهاست و فقط برای حضرت مهدی موعود بودهاست که عدالت را در تمام عالم گسترش بدهد، و آن چیزی که انبیا موفق نشدند به آن با این که برای آن خدمت آمده بودند، خدای تبارک و تعالی ایشان را ذخیره کردهاست که همان معنایی که همه انبیا آرزو داشتند؛ لکن موانع اسباب این شد که نتوانستند اجرا بکنند، و همة اولیا آرزو داشتند و موفق نشدند که اجرا بکنند، به دست این بزرگوار اجرا بشود… چه مسعود و مبارک است روزی که جهان از دغل بازیها و فتنه انگیزیها پاک شود و حکومت عدل الهی بر سراسر گیتی گسترش یابد و منافقان و حیله گران از صحنه خارج شوند و پرچم عدالت و رحمت حق تعالی بر بسیط زمین افراشته گردد و تنها قانون عدل اسلامی بر بشریت حاکم شود و کاخهای ستم و کنگرههای بیداد فرو ریزد و آنچه غایت بعثت انبیا (ع) و حامیان اولیا (ع) بوده، تحقق یابد و برکات حق تعالی بر زمین نازل شود و قلمهای ننگین و زبانهای نفاق افکن شکسته و بریده شود و سلطان حق تعالی بر عالم پرتوافکن گردد و شیاطین و شیطان صفتان به انزوا گرایند.
آداب انتظار
مهمترین وظیفه ای که منتظران مهدی، علیه السلام، دارند آن است که انتظاری سازنده، صحیح، منطقی، و پویا برای خود ترسیم کنند. انتظاری که در بطن خود آمادگی و آماده کردن زمینه را برای ظهور آن امام فراهم کند. حال باید دید: شاخصهای انتظار سازنده کدامند؟ و چگونه میتوان امیدوار بود که انتظارمان سازنده است یا مورد نظر شرع نیست؟ از مهمترین مصادیق و شاخصهای انتظار سازنده، اقتدا به حضرت قائم، علیه السلام، و پیروی کردن از آن بزرگوار است. اصولاً انتظار زمانی شکل میگیرد که تجانس روحی - ولو بالنسبة - میان «منتظر» و «منتظر» وجود داشته باشد و این تجانس زمانی که یک طرف قضیه امام باشد و طرف دیگر ماموم، در چارچوب تبعیت و پیروی، شکل میگیرد. به عبارت سادهتر، مامومین (منتظران) باید اهداف آینده امام (منتظر) را مورد نظر داشته باشند، از او پیروی کنند تا از رهگذر این اقتدا و پیروی، علاقه و تجانس روحی و انتظار قلبی و واقعی به وجود آید. در غیر این صورت «انتظار ظهور» از لقلقه زبان فراتر نخواهد رفت. در متون روایی به مسئله پیروزی از حضرت مهدی، علیه السلام، در زمان غیبت اشاره شدهاست. چنانکه رسول اکرم، صلی الله علیه وآله، فرمودند: «خوشا به حال منتظرانی که به حضور قائم برسند، آنان که پیش از قیام او نیز پیرو او هستند. با دوست او عاشقانه دوست اند و با دشمن او خصمانه مخالفند»
انقلاب اسلامی ایران، زمینهساز ظهور
گرچه امام (ره) دورانی را آغاز نمودند که رجعت دوباره مسلمانان به ارزشها و آموزههای اسلامی و انزوای عقاید و افکار الحادی و ماتریالیستی در سطح جهان و حیات دوباره ادیان الهی و پیروان آنها و اسلامگرایی بیسابقه در میان مسیحیان دنیا به ویژه غربیان بخشی از ویژگیهای منحصر به فرد آن میباشد، لیکن شواهد و دلائل متقن و متعدد حاکی از آن است که اینها «تمام مقصود» قیام الهی امام (ره) نبوده، و امام کبیر ما با وقوف بر رسالت خطیر و الهی خود، غایت قُصوای انقلاب اسلامی و هدف نهایی آن را امری فراتر از موارد مذکور؛ یعنی زمینهسازی انقلاب جهانی اسلام و فراهم آوردن مقدمات ظهور منجی عالم بشریت حضرت ولی عصر (عج) میدانستند، و بر اساس همین اعتقاد، امام بزرگوار به هدایت و رهبری انقلاب اسلامی و تحولات توفنده ناشی از آن پرداختند. چنانکه حضرت امام (ره) سالها پیش از پیروزی انقلاب با هدف وقوف کامل یاران خود به اهداف بلند انقلاب اسلامی و افزایش سطح آمادگی آنان، به توضیح مراحل مورد نظر به پیشروی پرداخته و تصریح نمودند که: برپایی حکومت اسلامی در ایران و احیای مجدد اسلام در کشورهای اسلامی تنها بخشی از آرمانهای مقدس و موردنظر میباشند، و زمینهسازی ظهور حضرت ولیالله الاعظم، ارواحنا فداه، هدف بلند و نهایی انقلاب اسلامی است.
جهان در آستانه ظهور
نشانههای ظهور عبارتند از آن دسته از رخدادهایی که بر اساس پیشبینی معصومین علیهم السلام پیش یا در آستانه ظهور حضرت مهدی علیه السلام پدید آمد، تحقق هر یک از آنها نویدی از نزدیک شدن آن قیام جهانی است؛ به گونه ای که با تحقق مجموعه رخدادهای پیش گویی شده و به دنبال آخرین نشانه، حضرت مهدی علیه السلام قیام خواهد کرد. روشن است که درجه اعتبار و درستی همه این نشانهها یکسان نیست؛ ولی این دلیل رد همه آنها نخواهد شد؛ همان گونه که پذیرش همه آنها به دور از تعقل است. اگر چه تقسیمات متعددی از نشانههای ظهور شده، ولی آنچه از همه مهمتر مینماید، تقسیم این نشانهها به حتمی و غیره حتمی است. نشانههای حتمی آنهایی هستند که پدیدار شدن آنها بدون هیچ قید و شرطی، قطعی و الزامی خواهد بود؛ بر خلاف نشانههای غیر حتمی. از روایات فراوانی که در میان آنها روایت صحیح نیز وجود دارد، حتمی بودن نشانههای پنجگانه ذیل استفاده میشود:
۱. خروج سفیانی؛ ۲. خروج یمانی؛ ۳. خسف به بیداء؛ ۴. قتل نفس زکیه؛ ۵. ندای آسمانی.
عصر طلایی ظهور
آن گاه که زمان ظهور فرا رسد و رهاییبخش جهان از پشت پرده غیبت بیرون آید و رخ نمایاند، خداوند متعال امر او را در یک شب اصلاح میکند و همه زیباییهای پس از ظهور، یک به یک آشکار میشود. صبح ظهور وقتی بندگان خدا از خواب بیدار میشوند دستی بر سر آنها کشیده میشود. به خود مینگرند، به دانستهها و قدرت فهم و دریافت عقلی خویش، ناگهان میبینند که نور ایمان در قلب آنان میتابد به درخشندگی خورشید. پیش از این، بندگان خدا پراکنده بودند و هر یک در اندیشه ای متفاوت. پس از ظهور، دستی بر سرهای آنان کشیده میشود و عقلهای آنها را به یک سو جهت میدهد. افکار آشفته و متفرق جمع میشوند و گویی همه عقلها به یک عقل؛ آن هم «عقل کامل» تبدیل میشوند؛ چونان قطرههایی که از سرتاسر کره زمین جمع میشوند و به رودها میریزند و راههای دراز را معجزه آسا میپیمایند تا به دریا ریزند. آنان دیگر قطره نیستند. نام شناسنامه ای آنها از قطره به دریا تغییر میکند و همه یک هویت مییابند؛ دریا، دریای بیکران.
نیمه شعبان، لیلة القدر منتظران
شب نیمه شعبان، یادآور تولّد اولین و آخرین امید پیامبران و فرشتادگان الهی و منجی عالم بشریت حضرت ولی عصر (عج) و دارای فضلیتی بس عظیم است و در روایات معصومین علیهم السلام بر احیای آن تأکید شده تا آن جا که نبی مکرم اسلام (ص) در فضیلت این شب نورانی فرمودهاست: «مَنْ أَحْیَا لَیْلَهَ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ لَمْ یَمُتْ قَلْبُهُ یَوْمَ تَمُوتُ الْقُلُوبُ؛ هرکس شب نیمه شعبان را به شب زنده داری سپری کند، در روزی که دلها مردهاست، دل او زنده است.» بزرگان دین و علما به عنوان وارثان و ادامه دهندگان رسالت انبیاء الهی و مروجان حقیقی آموزههای غنی اهل بیت (ع) نیز علاوه بر آن که خود اهتمام ویژه ای به احیای شب نیمه شعبان داشته و دارند، عموم مؤمنین و منتظران و عاشقان امام عصر حضرت بقیةالله الاعظم (عج) را به احیای این شب عزیز و دعا برای سلامتی و تعجیل در ظهور ولی عصر (عج) دعوت کردهاند. حضرت ولی عصر عجل الله فرجه و آخرین حجّت الهی که «خیر اهل الارض» زمان ماست، در سحرگاه نیمه شعبان سال ۲۵۵ ه.ق چشم به جهان گشودند و این شب مبارک که میلاد موفور السرور آن حضرت است، احتمال دارد شب قدر نیز باشد، همان گونه که به برخی اعمال لیالی قدر در این شب نیز سفارش گردیدهاست.
جشنها و آئینهای نیمه شعبان
میراثهای معنوی سرمایههای فرهنگی ما هستند. اگر آثار باستانی و تاریخی مثل تخت جمشید و طاق بستان و… میراث تاریخی ماست و نشان از قدمت و عظمت تاریخی ما دارد، میراث معنوی عصاره فرهنگ و باورهای یک ملت است. میراث معنوی، باورها و افکار یک ملت را به جهانیان نشان میدهد. با مطالعهٔ میراث معنوی میتوان فهمید مردم یک کشور باورهایشان را به چه شکلی نشان میدهند و آداب و رسوم آنها چه معنایی دارد. یکی از آثار معنوی که در کشورمان ثبت شده، جشن نیمه شعبان است، جشنی که ریشه مذهبی و معنوی دارد و مثل نوروز فراگیر است و در نقاط مختلف کشورمان به شکلهای مختلف دیده میشود. نیمه شعبان، برای مردم کشور ما روز امید است. مردم در این روز علاوه بر جشنهای مختلف، مراسم خاصی دارند که گاه از چند روز مانده به نیمه شعبان شروع میشود. روزه گرفتن، آذین بندی، پخش نذورات، مولودی خوانی، اجرای موسیقیهای محلی و زیارت اهل قبور، جزو برنامههایی است که در نیمه شعبان انجام میشود و هر کدام از آنها میتواند جداگانه، به عنوان مراسم و میراث معنوی ثبت شود، ولی اکنون فقط کلّیت نیمه شعبان ثبت شده تا دربارهٔ بخشهای مختلف آن مطالعه و مراسم روز امید ایرانیان برای آیندگان ثبت شود.
میعادگاه منتظران
مسجد مقدس جمکران یکی از مهم ترین پایگاههای شیعیان و عاشقان دل سوخته حضرت بقیةالله ارواحنا فداه است که در شش کیلومتری شهر مذهبی قم واقع شده امروزه با گسترش شهر قم و توجه به این مکان مقدس، این مسجد به شهر قم وصل است و مطابق آمار، همه ساله، بیش از میلیونها عاشق دل باخته، از سراسر میهن اسلامی و جهان، در این پایگاه معنوی گرد میآیند و نماز تحیت مسجد و نماز حضرت صاحب الزمان عجل الله تعالی فرجه را در این مکان مقدس به جای میآوردند و با استمداد از خداوند متعالی وتوسل به حضرت درصدد برآورده شدن حاجات و رفع مشکلات خویش برمیآیند و برای ظهور حضرت نیز دعا میکنند.
آسیبشناسی مهدویت
هر امر مهمی به نسبت اهمیتش، در معرض خطرها و آسیبهایی است. مقوله مهم مهدویت هم با اثرات بسیار حیاتبخش و بهجت زای خود که کمترین آنها، امید به آینده و سر فرو نیاوردن در مقابل حوادث، ستمها و سختی هاست، از این قاعده مستنثی نیست. این آسیبها به قرار ذیل اند: برداشتهایی انحرافی از مقوله انتظار فرج، افراط و تفریط در ارائه چهره مهر و قهر از امام عصر (عج)، طرح مباحث غیر ضروری، شتابزدگی و تعجیل، توقیت و تعیین وقت ظهور، تطبیق نادرست نشانههای ظهور، افراط و تفریط در تبیین مفهوم غیبت، ملاقات گرایی، آرزوگرایان بی عمل، عاشق نمایان دنیاخواه، مدعیان دروغین مهدویت و نیابت خاصه و عامه، عدم پیروی از ولایت فقیه و نواب عام، فعالیتهای غرب و مستشرقان.
امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف در متن ادبی
دلم، بهارانه میبارد، جانم، شقایق وار میشکفد و هستی ام با تو بودن را زمزمه میکند؛ باغ اندیشه ام لبریز از صدای حضورت و پرچینهای شوق، ملتهب دیدارت و انتظار، دریچه قلبش را به سویت گشودهاست. دعا، چادر سبزش را بر دروازه شهر آرزوها بر پا کرده و نیاز و نیایش، دست به سوی آسمان بلند کردهاند و تا سحر، ستاره میشمارند و آمدنت را چشم به راهند. ای بهاریترین آینه هستی، ای آرزوی زمان، قلبها آذین بستهاند حضورت را و چشمها دامن دامن گل بر جاده انتظار، میافشانند. کاش زودتر بیایی و خلوت سرد سکوت را بشکنی، تا دلم به زلال آرامش برسد! هر سپده دم، گلهای «الغوث» میکارم و غنچههای «ادرکنی» میبویم و در سایه سار «الساعه» آرام میگیرم و در چشمه سار «العجل» وضو میسازم؛ سجاده امید، بر چمنزار آرزو پهن میکنم و دو رکعت نماز «رجا» میگزارم؛ شکوفههای نیاز به دست نسیم استجابت میسپارم و برآورده شدن را به انتظار مینشینم، که انتظار، تعلق خاطری است به جاودانگی. میدانم که خواهی آمد و مرا از عشق لبریز خواهی کرد و پر از نور ظهور خواهم شد.
منبع
ویژه نامه گل نرگس (به مناسبت سال روز ولادت امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف)